Egypte-Turkije-reis: Istanbul, Cappadocië en de Nijl

Hoe hangen Egypte en Turkije samen?

Tussen Istanbul en Caïro vliegen directe verbindingen; de vlucht duurt iets meer dan twee uur. Die ene route maakt de combinatie werkbaar. Istanbul heeft twee luchthavens, een aan de Europese en een aan de Aziatische kant van de stad — controleer dus welke uw vluchten telkens gebruiken. Van de ene naar de andere gaan kost in het verkeer al gauw een paar uur.

Binnen beide landen vliegt u nog een keer. Van Istanbul naar Cappadocië vliegt u naar een van de twee regionale luchthavens, minder dan twee uur; daarna bent u, afhankelijk van de luchthaven, tot anderhalf uur onderweg naar de dorpen in het dal. Van Caïro naar Luxor is het ongeveer een uur, naar Aswan iets langer. Niets daarvan is moeilijk, maar vier binnenlandse vluchten in veertien dagen is bij elkaar behoorlijk wat tijd.

Een verstandig alternatief voor die vlucht tussen beide landen bestaat niet. Er loopt geen bruikbare route over land tussen Turkije en Egypte, en er vaart geen lijndienst waarop u een vakantie kunt plannen. Een handige rechtstreekse verbinding tussen Turkije en de Egyptische regionale luchthavens is er evenmin: wilt u Luxor, Aswan of de kust van de Rode Zee in dezelfde reis, dan loopt uw route via Caïro. Behandel Caïro en Istanbul daarom als de twee scharnieren van de reisroute en hang de rest daaromheen.

Voor vertrekkers uit Nederland en België verandert dat de rekensom nauwelijks, maar wel de volgorde van boeken. Istanbul is vanaf Schiphol en Brussel goed bereikbaar en Caïro ook, en welke van de twee uw aankomst- en welke uw vertrekpunt wordt, bepaalt vervolgens hoe de hele reis eruitziet. Een retour naar dezelfde stad dwingt u aan het eind een extra binnenlandse of regionale vlucht af te leggen. Vraag daarom altijd ook een prijs op voor een ticket dat in de ene stad aankomt en vanuit de andere vertrekt; dat scheelt vaker een hele reisdag dan het extra geld kost.

Welk land doet u het eerst?

Reist u in het voorjaar, begin dan in Egypte. De reden is de hitte, niet de smaak. Egypte warmt in april al op richting het punt waarop het middaguur in Luxor en Aswan onbruikbaar wordt, en elke week die u de Egyptische helft uitstelt, kost u comfort op precies de plekken zonder een greintje schaduw. In het najaar werkt de druk de andere kant op: eind september is Opper-Egypte nog heet, waardoor het argument voor Egypte-eerst zwakker is en een goedkopere of handigere vluchtindeling de doorslag mag geven.

Daarnaast speelt de conditie mee. De Egyptische helft is de zware: vroeg op, lange ritten, lopen in de volle zon, en dagelijks een paar uur geconcentreerde uitleg van een gids. Turkije is milder en u bepaalt er veel meer zelf. Eindigen in Istanbul, waar u kunt uitslapen en naar alles toe kunt lopen, werkt beter dan eindigen met een wekker om vijf uur voor de Vallei der Koningen.

De uitzondering is uw intercontinentale vlucht. Vertrekt uw thuisvlucht uit Istanbul en landt u daar ook, dan bespaart Turkije-eerst u een ongemakkelijke nacht en een dubbele transfer. Dat is echte winst en die mag u pakken. Wat geen winst is: de reis omgooien om een bescheiden bedrag op het ticket te besparen en dan in de tweede helft van april in ongeventileerde graven af te dalen.

Passen Ottomaanse en faraonische bezienswaardigheden bij elkaar?

Ze werken samen omdat ze verschillende dingen van u vragen. De grote bezienswaardigheden van Turkije zijn levende steden en gelaagde gebouwen: een Byzantijnse kerk die moskee werd, een paleis midden in een drukke moderne stad, hele dorpen die in zacht gesteente zijn uitgehakt. U loopt ze zelf af, meestal in uw eigen tempo.

Egypte is het tegenovergestelde. De sites zijn monumentaal, wijd verspreid en vrijwel zonder uitzondering in de open lucht, en de dag bestaat uit ernaartoe rijden, in de zon lopen en terugrijden. Met een gediplomeerde egyptoloog aan uw zijde haalt u er veel meer uit. Het contrast is juist het punt: twee weken alleen maar tempels wordt zwaar.

De twee helften verschillen ook in hoeveel uitleg ze nodig hebben. Een moskee of een uit de rots gehakte kerk spreekt grotendeels voor zich, en met een goede audiotour of een degelijk boek komt u door vrijwel heel Istanbul. Egyptische tempelwanden werken zo niet. Zonder iemand die de registers leest en vertelt welke farao welke voorganger heeft weggebeiteld, blijft Karnak een enorme hoeveelheid steen met onleesbare bijschriften. Verdeel uw budget voor begeleiding dan ook ongelijk: licht in Turkije, volwaardig in Egypte.

Er zit nog een verschil in, en dat is de reden dat de volgorde van de twee helften er zo toe doet. In Egypte wordt uw dag voor u ingedeeld door hitte, openingstijden en rijafstanden; in Turkije deelt u hem zelf in. Wie de Egyptische dagen achter de rug heeft, waardeert die tweede helft merkbaar meer dan wie er nog aan moet beginnen.

Wanneer past het weer bij allebei?

Turkije is op zijn best van april tot en met juni en nog eens in september en oktober. Cappadocië ligt hoog op een plateau, dus de winters zijn koud met sneeuw en vriesnachten, en juli en augustus zijn heet en droog. Istanbul kan het hele jaar, al is de winter daar vaker grijs en nat dan de foto's doen vermoeden.

Egypte volgt de omgekeerde kalender, ruwweg van oktober tot en met april. Luxor en Aswan zitten op een typische wintermiddag rond de vijfentwintig graden, wat u wilt voor open woestijnsites zonder schaduw, en in de hoogzomer gaan ze over de 40 °C heen. De overlap tussen beide landen is smal: april en de periode van eind september tot in oktober.

Beide overgangsperiodes hebben een addertje. Het voorjaar brengt in Egypte de chamsin, hete zuidenwinden met stof, die een dag bij de piramides grijs kunnen maken. In Cappadocië worden ballonvaarten bij wind in elk seizoen afgelast; reken er dus op als mogelijkheid, niet als vast programmapunt. Reist u in het voorjaar, neem dan de Egyptische helft eerst, voordat de hitte zich opbouwt.

Valt geen van beide overgangsmaanden u goed uit, aanvaard dan liever een scheve reis dan een geforceerd compromis. Een reis midden in de winter geeft u Egypte op zijn allerbest, met Luxor rond een graad of vijfentwintig en een Caïro waarin prettig te lopen valt, en daarnaast een besneeuwd Cappadocië: mooi, werkelijk koud en kort van dag. Een reis in juni draait dat om, met Istanbul en Cappadocië in vol seizoen en Luxor rond de 41 °C, waar bezichtigen neerkomt op vertrekken om vijf uur en een middag binnen. Allebei zijn het werkbare reizen. Geen van beide is de reis die de meeste mensen voor zich zien als ze twee landen tegelijk boeken.

Twee kleine dingen die in de overgangsmaanden vaak worden onderschat. Cappadocië ligt hoog, dus de avonden zijn er kouder dan het middagcijfer belooft, ook in april en oktober; een echte jas hoort in de koffer. En in Opper-Egypte is het verschil tussen schaduw en volle zon groter dan het temperatuurgetal suggereert. Een hoed, water en een lange dunne mouw doen daar meer voor uw dag dan welk weerbericht ook.

Hoeveel tijd hebt u nodig?

Veertien tot achttien dagen is het eerlijke antwoord. Turkije wil er zes tot acht: drie of vier nachten Istanbul, drie in Cappadocië, plus een halve dag voor de vlucht ertussen. Egypte wil er zeven tot negen: twee of drie nachten Caïro, dan vier of vijf tussen Luxor en Aswan.

Onder de ongeveer twaalf dagen beslist u alleen nog welk land tekortkomt, en het betere antwoord is er een weg te laten en terug te komen. Achttien dagen geven lucht: een tweede dag te voet in een dal van Cappadocië, een rustiger traject op de Nijl en genoeg buffer zodat een vertraagde vlucht u een uitslaapochtend kost en geen bezienswaardigheid.

Tel de verloren tijd eerlijk mee bij het plannen. Twee weken die op papier veertien bezichtigingsdagen lijken, zijn er in werkelijkheid eerder elf, zodra u de aankomstdag, de vertrekdag, de sprong Istanbul–Caïro met de transfers aan weerszijden en twee binnenlandse vluchten eraf trekt. Dat is geen argument tegen de reis; het is een argument om die speling bewust in te plannen in plaats van achteraf te ontdekken waar ze is gebleven.

Een bruikbare vuistregel: reken per landenwissel en per binnenlandse vlucht een halve dag, en per verhuizing tussen hotels ongeveer twee uur. Vier vluchten en vijf of zes adressen in veertien dagen is niet zwaar zolang u het weet. Het wordt pas zwaar wanneer die uren nergens in het programma staan en dus stilletjes van uw bezichtigingen worden afgesnoept.

Een veertiendaagse opzet die werkt

De eenvoudigste versie loopt Egypte eerst, Turkije daarna, en ziet er ruwweg zo uit. Twee of drie nachten in Caïro, met Gizeh en het Groot Egyptisch Museum op de ene dag en Sakkara en Dahsjoer of islamitisch Caïro op de andere. Dan de vlucht van een uur naar het zuiden, naar Luxor, twee nachten daar of inschepen voor de cruise, het traject naar Aswan over water of over de weg, en een nacht in Aswan voordat u terugvliegt naar Caïro voor de aansluiting op Istanbul.

Dat laat zes of zeven nachten voor Turkije: drie of vier in Istanbul en drie in Cappadocië, met een binnenlandse vlucht ertussen die in elke richting een stuk van de dag opeet. Istanbul eerst en Cappadocië daarna is de gebruikelijke volgorde, omdat uw internationale vertrek dan aan het eind van het verblijf in Istanbul valt en er geen extra sprong bij komt.

Achttien dagen verbeteren dezelfde reisroute op drie specifieke plekken, en voegen er geen vierde regio aan toe. Ze kopen een derde nacht in Caïro, zodat Sakkara en Dahsjoer niet langer met islamitisch Caïro hoeven te concurreren. Ze kopen een nacht in Aswan nadat de cruise is ontscheept, en dat is de enige wijziging die een Egyptische reisroute het meest verbetert, omdat cruisegasten Philae anders klem zien zitten tussen de loopplank en de luchthaven. En ze kopen een reservedag in Cappadocië, precies wat u nodig hebt als de ballon op uw eerste ochtend wegens wind aan de grond blijft.

Wie de omgekeerde volgorde wil, houdt dezelfde blokken aan en draait ze om: Istanbul, Cappadocië, terug naar Istanbul, dan Caïro, Luxor, de Nijl en Aswan, met de thuisvlucht vanaf Caïro. Dat is een goede opzet in het najaar en een minder goede in het voorjaar. Wat u in geen van beide richtingen moet doen, is de twee landen door elkaar heen vlechten. Eén keer wisselen is genoeg; twee keer kost u een dag waar niets tegenover staat.

Wat de Egyptische helft werkelijk inhoudt

Caïro wordt door de meesten onderschat. Gizeh is een halve dag als u het goed doet: bij opening naar binnen, vóór de bussen en de hitte, met het uitkijkpunt op de zuidelijke rand waar alle drie de piramides achter elkaar op één lijn staan. Het Groot Egyptisch Museum, een paar kilometer verderop, heeft vier uur als ondergrens nodig en hoort niet in dezelfde middag als het plateau. Sakkara, zo'n veertig minuten zuidelijker, heeft de trappiramide van Djoser en — nog mooier — de mastaba's van de hovelingen eromheen, met beschilderde reliëfs van jagen, landbouw en scheepsbouw. Dahsjoer, twintig minuten verder, heeft de Knikpiramide en de Rode Piramide van Snofroe en is meestal vrijwel leeg. Beoordeel ritten in Caïro op het tijdstip van vertrek, niet op de afstand: van Gizeh naar het centrum is het een kilometer of twintig, en dat kost een half uur of bijna twee.

Luxor heeft de dichtste opeenhoping van monumenten ter wereld, en de stad verdeelt zich langs de rivier. De westoever is de dodenstad en moet als eerste en vroeg, want de graven zijn in de rots uitgehakt, hebben geen luchtstroom en houden de warmte vast van elke groep die er die dag doorheen is gelopen. Het standaardticket voor de Vallei der Koningen geeft toegang tot drie graven uit een wisselende selectie; Toetanchamon, Seti I en Ramses VI worden apart verkocht. De terrastempel van Hatsjepsoet bij Deir el-Bahari is het tweede pronkstuk. De oostoever is voor de middag: Karnak, een ommuurd complex waaraan een stuk of dertig farao's tweeduizend jaar lang hebben toegevoegd en waar de zuilenzaal alleen al een half uur opslokt, en de Luxortempel, die na zonsondergang werkelijk mooier is.

Aswan is het rustige eind van de reis, en op een reis met twee landen telt dat zwaarder dan het klinkt. De tempel van Philae staat op een eiland, bereikbaar met een motorbootje, steen voor steen heropgebouwd op Agilkia nadat de Hoge Dam de oorspronkelijke plek onder water zou hebben gezet. De onvoltooide obelisk ligt midden in de stad in een granietgroeve, opgegeven toen er over de hele lengte een scheur in kwam, en laat zien waar alle obelisken en kolossen die u tot dan toe hebt gezien vandaan komen. Een feloek op het late middagwater is voor de meesten het stukje dat blijft hangen. Abu Simbel ligt ruim 280 kilometer zuidelijker: drie tot drieënhalf uur per richting over de weg, of minder dan een uur door de lucht.

Dat alles past niet in veertien dagen waarin ook Turkije zit, en u moet het ook niet proberen. De Egyptische helft van deze reis is Caïro plus het traject Luxor–Aswan. Abu Simbel, de Rode Zee, Alexandrië, Dendera en Abydos en de Westelijke Woestijn zijn de dingen die eruit gaan. Is een van die plekken juist de reden dat u gaat, dan is dat het teken om van Egypte een eigen reis te maken in plaats van de helft van een.

Wat de Turkse helft werkelijk inhoudt

Istanbul is de enige stad op deze reisroute die op twee continenten ligt, gescheiden door de Bosporus, en de historische kern is klein genoeg om te belopen. De Hagia Sophia werd in de zesde eeuw als Byzantijnse kathedraal gebouwd, werd na de Ottomaanse verovering moskee, was een deel van de twintigste eeuw museum en is nu weer als moskee in gebruik. Eromheen liggen de Blauwe Moskee, het Topkapipaleis van de Ottomaanse sultans, de Basilica Cisterne onder de straat, en de Grote Bazaar en de Egyptische Bazaar. Drie volle dagen dekken dat zonder haast; met vier komen er een boottocht over de Bosporus en de Aziatische kant bij.

Cappadocië is geen monument maar een landschap. Vulkanische as die over het plateau werd afgezet, klonk samen tot zacht gesteente, en erosie liet de pilaren achter die iedereen fotografeert — waarna mensen er kerken, woningen, duiventillen en hele dorpen in uithakten. In de rotskerken van Göreme zitten byzantijnse fresco's, de ondergrondse steden van Derinkuyu en Kaymakli lopen meerdere verdiepingen diep, en de valleien rond de dorpen loopt u in een ochtend. Drie nachten is de juiste maat: een voor de ballonvaart of de poging daartoe, een voor de valleien te voet, een voor een ondergrondse stad en de wijdere rondrit.

De praktische dingen die op de Turkse helft mensen verrassen, zijn klein maar reëel. Moskeeën zijn gebouwen in gebruik, sluiten rond gebedstijden en op vrijdagmiddag voor bezoek, en van vrouwen wordt binnen een hoofdbedekking verwacht; een sjaal in de tas scheelt een discussie. De uit de rots gehakte plekken hebben trappen, lage doorgangen en oneffen ondergrond, en de ondergrondse steden zijn plaatselijk smal en steil, wat u wilt weten als iemand in het gezelschap slecht ter been is of moeite heeft met kleine ruimtes. En Cappadocië ligt hoog, dus reken op koelere avonden dan het middagcijfer belooft.

Wat Turkije op deze reis níét is, is de rustpauze die reisbrochures ervan maken. Istanbul is een grote stad met verkeer, heuvels en veel lopen, en Cappadocië vraagt vroege ochtenden voor de ballon en stevige dagdelen te voet. Het verschil met Egypte zit in de vrijheid, niet in de inspanning: u bepaalt er zelf wanneer u begint en wanneer u stopt.

Nijlcruise of hotels, als de reis al twee landen telt

Een cruise verdient zijn plek als u er drie of vier nachten aan geeft. Varen tussen Luxor en Aswan haalt de lange autoritten weg, brengt u bij Edfu en Kom Ombo die anders lastig te bezoeken zijn, en het schip is tegelijk uw hotel — wat meetelt op veertien dagen met vier vluchten en een reeks hotelwissels erin. Hetzelfde traject over de weg betekent nog meer transfers op een reis die er al genoeg heeft.

Er zijn afwegingen die u beter vooraf kent. Bij de drukke kades liggen schepen twee, drie of vier rijen dik naast elkaar, dus u loopt soms door de lounge van een ander schip naar de wal, en de ligplaats wordt door de haven toegewezen en niet door uw organisator. Maaltijden zijn inbegrepen, drankjes vrijwel nooit. De sluis van Esna tussen Luxor en Edfu kan op drukke momenten een paar uur wachten kosten, wat op een vaart van drie nachten een merkbaar deel van de reis is. En een cruise geeft u een samengeperst Luxor: één ochtend westoever en Karnak op een groepsschema, met de avond aan boord in plaats van bij de verlichte Luxortempel.

Voor één of twee nachten is het in- en uitpakken het niet waard. Blijf dan in Luxor en rijd naar de sites toe, en verplaats u daarna over de weg of met een korte vlucht naar Aswan. Het gebruikelijke compromis, als het budget het toelaat, is een korte vaart met aan elk uiteinde een nacht op het vasteland: dat koopt aan het begin de avond in Luxor terug en aan het eind de rustige middag in Aswan.

Twee ballonvaarten, en of u ze allebei wilt

Beide helften van deze reis verkopen een ballonvaart bij zonsopgang, en het is niet twee keer hetzelfde. Boven Cappadocië gaat het om het landschap vlak onder u, pilaren en valleien van dichtbij, en het enorme aantal ballonnen in de lucht hoort bij het beeld. Boven de westoever van Luxor gaat het om geografie op afstand: de harde rand waar het bevloeide groen ophoudt en de woestijn begint, met de Thebaanse kliffen boven de graven en de zon die achter de oostoever opkomt. Ongeveer drie kwartier in de lucht, opgestegen vanaf de westoever.

Allebei zijn ze weersafhankelijk en allebei worden ze bij wind afgelast, wat in beide landen voor dezelfde tactiek pleit: boek de vaart op uw eerste mogelijke ochtend en niet op uw laatste, zodat een afgelasting u een tweede kans oplevert in plaats van een terugbetaling. Boven Luxor drijft u waarheen de wind u brengt, dus geen enkele aanbieder kan de Vallei der Koningen van bovenaf beloven, en de manden zijn groot en gedeeld. Wilt u er maar één, neem dan Cappadocië voor het landschap en Luxor voor het inzicht in hoe de oude site in elkaar zit. Allebei doen is niet dubbelop, maar het betekent wel twee wekkers voor zonsopgang in veertien dagen die er al een paar hebben.

Binnenlandse vluchten, bagage en de uren die deze reis kost

Tel de vluchten. Een standaardversie van deze reisroute vliegt u naar Caïro, dan Caïro–Luxor, Aswan–Caïro, Caïro–Istanbul, Istanbul–Cappadocië, Cappadocië–Istanbul en naar huis. Dat zijn zes vluchten bovenop uw heenreis, elk met een transfer, een incheck en een wachttijd eraan vast. Geen enkele is lang. Bij elkaar vullen ze bijna twee dagen.

Bagagelimieten op binnenlandse vluchten zijn meestal krapper dan op internationale, en dat zijn precies de limieten waar u tegenaan loopt, want op zo'n reis wordt gekocht. Maakt u een nijlcruise, dan maakt een kleine tas voor de vaardagen het leven een stuk makkelijker: hutten zijn niet ruim en u verhuist meer dan eens tussen hotel en schip. Pak voor twee klimaten in één koffer: open woestijnzon en stof in Opper-Egypte, koele avonden op een hoog plateau in Cappadocië, en in beide landen kleding die genoeg bedekt voor een moskee.

De andere prijs zijn de vroege ochtenden. Bezichtigen in Egypte draait om buiten zijn voordat de hitte en de bussen er zijn, wat in de praktijk betekent dat u dagen achtereen bij of voor zonsopgang vertrekt. Komt daar in beide landen een ballonvaart bij, dan hebt u veertien dagen met vier of vijf wekkers in het donker. Dat is prima als u het van tevoren weet en in elke helft een trage dag inbouwt. Het is vervelend als u een vakantie verwachtte en een schema kreeg.

Geld, fooien en twee valuta

Twee landen betekent twee munteenheden en twee sets gewoontes. Beide zijn de afgelopen jaren flink bewogen ten opzichte van de euro, dus elk bedrag uit een ouder reisboek is hooguit een ruwe indicatie en geen prijs. Pinnen en met de kaart betalen gaat probleemloos in Istanbul en in de betere hotels en restaurants van Caïro; bij Egyptische sites, op markten, bij chauffeurs en op de rivier is het veel minder bruikbaar, en daar doet contant geld in kleine coupures het werk.

Fooien horen in Egypte bij de structuur en zijn geen optionele beleefdheid. Voor kleine diensten wordt er overal een verwacht, en op een nijlcruise wordt het meestal één keer aan het eind van de vaart als bemanningspot opgehaald, met de gids en de chauffeur apart. Reserveer er bewust een bedrag voor in plaats van erdoor te worden overvallen, en zorg voor kleine biljetten, want bij een tempelpoort heeft niemand wisselgeld en loopt de transactie dan niet in uw voordeel af.

Afdingen hoort in beide bazaars bij het spel en werkt er hetzelfde: de vraagprijs is een veelvoud van de echte, weglopen is een legitieme zet, en de thee wordt zonder verplichting aangeboden. Hebt u er een hekel aan, koop dan niets in de toeristenstegen van Khan el-Khalili of de Grote Bazaar en geef uw geld uit in winkels met vaste prijzen. Geen van beide landen verplicht u om er plezier in te hebben.

Ramadan, feestdagen en data om rekening mee te houden

Beide landen zijn overwegend islamitisch, dus de ramadan raakt allebei de helften van uw reis tegelijk. De data schuiven jaarlijks ongeveer elf dagen naar voren ten opzichte van onze kalender, waardoor de maand langzaam door de overgangsseizoenen kruipt. Bezienswaardigheden blijven open, maar openingstijden verschuiven, sommige restaurants sluiten overdag, en de steden veranderen van ritme: stil in de middag, druk laat op de avond. Het Suikerfeest aan het eind is in beide landen een echte piek voor binnenlands reizen, dus vervoer en hotels lopen dan vol.

Egypte heeft daarnaast eigen data. Koptische kerst valt op 7 januari en is een officiële feestdag, waarbij sommige sites kortere openingstijden aanhouden. Sham el-Nessim, het lentefeest, valt op de maandag na het koptische Pasen en vult de parken en Nijloevers. Pasen zelf verschuift van jaar tot jaar en jaagt in april zowel de drukte als de prijzen omhoog — precies de maand waarin een reis met twee landen het vaakst valt.

Eén datum is het waard om juist naartoe te plannen in plaats van omheen. Het zonnewonder van Abu Simbel, waarbij de opkomende zon het binnenste heiligdom bereikt, doet zich twee keer per jaar voor: rond 22 februari en rond 22 oktober. Die oktoberdatum ligt binnen het najaarsvenster waarin Egypte en Turkije elkaar overlappen, dus als het u werkelijk iets doet, is dat een van de weinige redenen om een gecombineerde reis rond één specifieke week te bouwen. Het vraagt een zeer vroeg vertrek uit Aswan en het is druk, en het is het toch waard.

Wat kunt u beter weglaten?

Laat West-Turkije op deze reis weg. Efeze bij de Egeïsche kust en Pamukkale in het achterland daarachter zijn beide de moeite waard, maar ze voegen vluchten en dagen toe aan een route die al lang is. Laat ook de badplaatsen aan de Rode Zee weg; wilt u rustigere dagen, neem die dan in Cappadocië. En voor één nacht in Cappadocië zijn twee vluchten te veel.

Aan Egyptische kant sneuvelen Alexandrië en de lange dagtochten vanuit Luxor. Alexandrië ligt ongeveer drie uur van Caïro, per richting, en kost dus een volle dag, terwijl het grootste deel van de antieke stad verdwenen of ondergelopen is. Dendera en Abydos liggen ten noorden van Luxor, volledig buiten het cruisetraject, en zijn over de weg een lange dag. Allebei zijn ze verdedigbaar op een reis die alleen over Egypte gaat, en geen van beide overleeft twee weken waarin ook Istanbul zit.

Abu Simbel is de werkelijk lastige afweging, want het is na Gizeh het indrukwekkendste losse ding in Egypte, en het kost vanuit Aswan een hele dag over de weg of aanzienlijk meer geld door de lucht. Zit uw reis aan de kant van achttien dagen, neem het dan mee. Bij veertien dagen is het weglaten en de rest goed doen de betere beslissing, en die zouden wij doorgaans aanraden.

Voor wie werkt deze combinatie niet?

Niet voor een eerste reis met kleine kinderen, en niet voor wie slecht ter been is en twee makkelijke weken wil. De toegangspaden naar Egyptische tempels bestaan uit zand en ongelijke steen, nijlschepen bereikt u via een loopplank en tussen de dekken zitten trappen in plaats van liften, en de ondergrondse steden van Cappadocië hebben lage, smalle en steile gangen. Niets daarvan sluit de reis uit, maar het moet eerlijk worden verteld aan degene die boekt — vóór de aanbetaling en niet erna.

Ook niet voor wie eigenlijk maar in één van beide geïnteresseerd is. Wilt u het faraonische materiaal in de diepte, dan koopt dezelfde veertien dagen volledig in Egypte u Abu Simbel, Dendera en Abydos, de Westelijke Woestijn of een week aan de Rode Zee, in een veel rustiger tempo. Wilt u Turkije, dan kopen de dagen die u aan Caïro zou geven de Egeïsche kust. De combinatie is voor wie twee verschillende dingen wil en accepteert dat elk van beide de kortere versie krijgt.

En niet voor wie op een strak budget zit. Twee landen betekent twee keer aankomen, twee valuta's, twee stel binnenlandse vluchten en een aantal transferdagen waar geen bezichtiging tegenover staat. Per beleefde dag is dit een duurdere vorm van reizen dan hetzelfde aantal dagen in één land. Dat mag een goede afweging zijn; het is zelden de goedkope.

Hoe wordt een reis door Egypte en Turkije georganiseerd?

De twee helften verschillen in hoeveel organisatie ze vragen. Turkije kunt u grotendeels zelf boeken: binnenlandse vluchten, hotels en gidsen zijn online eenvoudig te regelen. Egypte is anders. Gidsen zijn daar door de staat gediplomeerd, hutten en binnenlandse vluchten worden vaak maanden vooruit in blokken vastgelegd, en de kwaliteit van uw gids bepaalt hoeveel een dag u oplevert.

Een gecombineerde reis wordt daarom meestal opgebouwd rond een gepland Egyptisch deel dat een lokale organisator in Caïro uitvoert, terwijl het Turkse deel ernaast wordt georganiseerd of aan u wordt overgelaten. Voorstellen komen op aanvraag in plaats van via een kassa. Voor de zekerheid: lees vooraf de actuele, per regio verschillende reisadviezen van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken — en voor Belgische reizigers die van de FOD Buitenlandse Zaken — voor beide landen.

Boek de schaarse onderdelen eerst en laat de flexibele voor later. De schaarse zijn de Egyptische: de gids, het schip en de binnenlandse vluchten voor april of oktober, die maanden vooruit weggaan. De grothotels van Cappadocië zijn doorgaans klein en lopen voor dezelfde maanden vroeg vol. Istanbul is het onderdeel dat als laatste kan worden vastgelegd, en de sprong Istanbul–Caïro wordt vaak genoeg gevlogen om zelden de vorm van de reis te bepalen. Vraagt u offertes op, vraag dan uitdrukkelijk wie de Egyptische dagen begeleidt en of dat een gediplomeerde egyptoloog is; dat antwoord verandert uw twee weken meer dan de hotellijst.

Let bij het vergelijken van voorstellen op drie punten die het verschil maken tussen een vlot lopende reis en een reeks vermoeiende dagen. Ten eerste: staan de Egyptische binnenlandse vluchten er als vlucht in, of is er stiekem een nachtelijke rit van gemaakt? Ten tweede: hoeveel hotelwissels bevat het voorstel werkelijk, de nacht aan boord meegeteld? En ten derde: op wiens naam staan de tickets tussen beide landen, want een reis op losse boekingen laat een vertraging volledig bij u liggen. Het goedkoopste voorstel is bijna altijd het voorstel waarin een van deze drie stilletjes is wegbezuinigd.