Dahabiya-nijlcruise: de kleine zeilboten op de Nijl

Wat een dahabiya is en waar het woord vandaan komt

Een dahabiya is een kleine zeilboot, gebouwd voor de Nijl. De romp is vlak en steekt nauwelijks diep. De zeilen zijn meestal latijnzeilen, de hoge driehoekige die u kent van oude afbeeldingen van de rivier. Het aantal gasten is klein: een overzichtelijke groep aan boord in plaats van de passagierslijst van een riviercruiseschip.

De vlakke romp is belangrijker dan hij klinkt. Hij laat de boot dicht bij de oever liggen, aan een zandbank afmeren en aanleggen waar een diepstekend schip niet komt. De bemanningen zijn klein, en dezelfde paar mensen koken, zeilen en bedienen de lijnen. Op de tweede dag kent u hun namen.

De naam komt uit het Arabisch en wordt meestal herleid tot een woord voor goud, naar de vergulde praalboten van de Egyptische heersers. In de negentiende eeuw betekende hij iets eenvoudigers: de boten die buitenlandse reizigers met bemanning en al huurden voor de tocht stroomopwaarts. Op wind wachten hoorde bij de afspraak. De huidige vloot is een herleving, geen ononderbroken traditie; beoordeel een boot dus op hoe ze vandaag is.

De spelling ligt niet vast. U komt dahabeya, dahabiyah en dahabieh tegen, in het Nederlands meestal dahabiya. Het gaat steeds om hetzelfde type boot, en het verschil zegt niets over de kwaliteit van de exploitant. Een handvol hutten is de gebruikelijke maat: grofweg vier tot twaalf, en veel boten blijven bij vijf of zes.

Waarom de wind en niet de motor de hele reis bepaalt

Achter dit alles zit een geografisch toeval dat u beter vóór het boeken begrijpt, want het verklaart de route, de vaarrichting en de vertragingen. De Nijl stroomt van zuid naar noord. De overheersende wind op dit traject komt juist uit het noorden. Een zeilboot kan dus onder zeil stroomopwaarts tegen de stroming in werken en daarna met de stroming mee terugdrijven, met de zeilen weggeborgen.

Zo is de rivier het grootste deel van haar geschiedenis bereisd, en de oude Egyptenaren hebben het in hun schrift vastgelegd: het teken voor zuidwaarts reizen is een boot met het zeil omhoog, dat voor noordwaarts een boot met het zeil neer. Een dahabiya is daar geen decorstuk van. Het is dezelfde natuurkunde, nog steeds aan het werk.

Het praktische gevolg is dat de wind uw dag indeelt. Waait hij gestaag, dan schiet de boot op en kijkt de bemanning tevreden. Valt hij weg, dan ligt u stil, soms op een mooie plek en soms op een gewone. Niemand aan boord kan daar iets aan veranderen, en organisaties die het waard zijn om mee in zee te gaan, zeggen dat vooraf in plaats van op de middag dat het gebeurt.

Waarin ze verschilt van een gemotoriseerd cruiseschip

Laten we bij de grootte beginnen, want al het andere volgt daaruit. Een groot rivierschip is een drijvend hotel, en de capaciteit verschilt aanzienlijk van schip tot schip. Een zeilboot van dit type neemt een kleine groep en niet meer. Dat verandert hoe lang het duurt voordat iedereen aan land is, en of de bemanning weet hoe u uw koffie drinkt.

Het volgende verschil is het geluid. Onder zeil draait er geen motor, dus u hoort water, vogels en de bemanning die praat. Grote schepen laten 's nachts generatoren draaien. Het derde is het aanleggen: een kleine boot kan bij een oever, een eiland of een dorp stoppen, terwijl de schepen zich verzamelen aan vaste kaden in dezelfde paar plaatsen, soms meerdere naast elkaar afgemeerd.

En dan is er de route. Een schip houdt een dienstregeling aan, omdat het dat kan. Een zeilboot richt zich naar de wind. Waait hij goed, dan komt u verder; valt hij weg, dan stopt u vroeg ergens waar niemand het had gepland. Verstandige organisaties bouwen ruimte in de route in en schuiven met de bezienswaardigheden. Begrijp dat vóór het boeken, niet op de middag dat de zeilen slap gaan hangen.

Het laatste verschil merkt u pas aan boord: hoe u zich over een tempelterrein beweegt. Een schip brengt genoeg passagiers mee om er meerdere busgroepen van te maken, en die schuiven achter een opgestoken arm als blok door Edfu of Karnak. Een boot met een stuk of tien mensen komt op een ander uur binnen en loopt in een ander tempo. De tempel is dezelfde. Het uur eromheen niet.

Dahabiya, feloek of klein motorschip: drie verschillende dingen

Deze drie worden voortdurend door elkaar gehaald, en die verwarring kost geld. Een feloek, ook wel felucca, is de kleine versie van hetzelfde idee: een open zeilboot met latijnzeil, zonder motor en zonder hutten, meestal voor twee of drie uur gehuurd tussen de eilanden bij Aswan, laat in de middag als de hitte terugloopt. Het is een uitstapje, geen accommodatie. Meerdaagse feloektochten bestaan, maar die liggen dichter bij kamperen op een dek dan bij een cruise.

Een dahabiya is de grotere versie van hetzelfde principe, met overnachting: dezelfde ondiepe romp en dezelfde afhankelijkheid van de wind, maar met hutten, een kombuis, badkamers en een bemanning die voor u kookt. Dat is de boot waar deze pagina over gaat, en dat is wat mensen bedoelen als ze het hebben over een paar nachten zeilen op de Nijl in plaats van een paar uur.

De derde categorie is het kleine motorschip, dat tussen beide in zit. Minder passagiers dan een groot schip, rustigere dekken en meer comfort dan een zeilboot, maar het blijft een motorschip met een vast schema aan de grote kaden. Wilt u kleine aantallen zonder de onzekerheid van wind, dan is dat de categorie om naar te kijken. Laat alleen niemand het een dahabiya noemen.

Hoe een dag aan boord voelt

De ochtenden beginnen vroeg, deels vanwege het licht, deels omdat de hitte snel toeneemt. U bezoekt een bezienswaardigheid, komt terug, eet, en dan volgt een lang stuk waarop de boot simpelweg zeilt. Juist om dat stuk gaat het: lezen, naar de oever kijken, praten met de weinige anderen aan boord.

's Middags is er vaak een stop zonder tempel. Een wandeling naar een dorp, zwemmen vanaf een zandbank als de bemanning het verantwoord vindt, thee aan dek terwijl de zeilen worden getrimd. De avonden blijven rustig. Geen show, geen livemuziek, geen winkel. Het avondeten wordt vers gekookt in een kleine kombuis en met alle anderen aan boord gegeten.

Sommige mensen vinden de lege uren zwaar. Als u elke middag om vier uur iets op het programma wilt hebben, gaat u dat missen. Neem boeken mee. Internet is er hooguit via een telefoonsignaal van de oever, en dat komt en gaat.

Wat die uren vult, als iets ze vult, is de oever zelf. Suikerriet, waterbuffels, steenovens, kinderen die vanaf de kant roepen, een reiger die voor de boeg opvliegt. Op een groot schip schuift dat landschap langs een raam op weg naar de volgende vaste aanlegplaats. Op een zeilboot is het het programma, en wie daarvoor kwam, praat achteraf vaker over die middagen dan over de tempels.

De route Luxor-Aswan en de tempels die ze bereikt

Zeilroutes lopen gewoonlijk tussen Luxor en Aswan, in de ene of de andere richting. Naar het zuiden richting Aswan gaat het tegen de stroom in, maar in het algemeen met de overheersende noordenwind mee, en precies daarom zeilden de oude boten stroomopwaarts en dreven ze terug. De Nijl stroomt van zuid naar noord; stroomafwaarts en met de wind mee trekken dus tegen elkaar in.

Aan dit traject liggen de tempels waar het op de rivier om draait. Esna, verzonken onder het niveau van de huidige stad. Edfu, een van de best bewaarde tempels van Egypte. Kom Ombo, direct aan de oever, zodat u bij de trap aankomt in plaats van met de bus. Daartussen liggen plekken waar de grote schepen zonder te stoppen voorbijvaren: de rotsgraven van El Kab, de steengroeven van Gebel el-Silsila.

Twee dingen vallen buiten het zeilgedeelte. De bezienswaardigheden van Luxor zelf, waaronder Karnak en de westoever, zijn normaal gesproken landdagen aan de beide uiteinden. Hetzelfde geldt voor Abu Simbel, ongeveer drie uur rijden vanaf Aswan en een dag op zich. De boten passeren bovendien de sluis van Esna, waar het vaak wachten is. Houd daar rekening mee.

Over die sluis mag u het precieze verhaal horen, want dit is de vertraging waar geen planning tegenop kan. Een sluis is één kamer met deuren die schepen tussen twee waterstanden omhoog of omlaag brengt, en er passen maar zoveel rompen tegelijk in. Werkt de hele vloot hetzelfde traject van ruim tweehonderd kilometer af en komt iedereen in hetzelfde tijdvak aan, dan gaat men om beurten. Dat wachten kost een uur of een hele avond, en een rij cruiseboten haalt u niet in.

Nog een praktisch punt dat pas in de reisbeschrijving opduikt: veel zeilboten schepen in bij Esna in plaats van in Luxor. U legt dat eerste stuk rivier dan over de weg af, met een transfer van een klein uur. Dat is geen misleiding, het is de gebruikelijke gang van zaken, maar het scheelt wel een stuk vaarwater. Vraag waar u aan boord gaat voordat u de nachten telt.

De stops die alleen een ondiepe romp haalt

Hier zit de kern van wat de meerprijs koopt, en die verdient het om benoemd te worden in plaats van als sfeer te blijven hangen. El Kab, op de oostoever tussen Esna en Edfu, heeft in de rots uitgehakte graven waar de grote vloot met vaart langsvaart, eenvoudigweg omdat een diepstekende romp er niet kan afmeren. Gebel el-Silsila is de andere: een oude zandsteengroeve waar een groot deel van de steen voor de Egyptische tempels is gewonnen. U staat dus bij de bron van de muren waar u een week lang doorheen hebt gelopen.

Daarnaast zijn er de stops zonder iets ouds eraan vast. Een zandbank die de bemanning veilig genoeg vindt om vanaf te zwemmen. Een dorp dat u te voet bereikt in plaats van met de bus, waar de ontmoeting gewoon is in plaats van geregisseerd. Een nacht voor anker bij een eiland, zonder kade, zonder andere boten en zonder ander licht dan dat van uzelf.

Niets daarvan staat op een standaardprogramma, en niets daarvan vervangt de grote tempels, want die lijst is voor beide bootsoorten dezelfde. Wat verandert is de verhouding. Op een schip is de rivier het gat tussen twee bezienswaardigheden. Op een zeilboot zijn de bezienswaardigheden de leestekens en is de rivier de zin.

Twee grote tempels vallen buiten elke versie van deze reis, met zeil of zonder. Dendera en Abydos liggen ten noorden van Luxor, helemaal buiten het cruisetraject, en kosten vanuit Luxor een lange dag over de weg. Zijn ze voor u belangrijk, plan dan een landdag in plaats van te zoeken naar een boot die er langsgaat. Die vaart er in een normaal programma niet.

Hoeveel nachten een zeilroute nodig heeft

Meer dan een motorcruise, en dat is rekenwerk en geen verkooppraatje. De standaardvaarten op dit traject zijn vier nachten stroomopwaarts en drie nachten stroomafwaarts, en die getallen gaan allebei uit van een motor. Een boot die het van de wind moet hebben, legt hetzelfde stuk langzamer af. Vijf nachten is ongeveer het minimum dat werkt, een week is de comfortabele lengte.

Let op hoe die nachten geteld worden, want de rivier is daar royaal in. U gaat meestal rond het midden van de dag aan boord en vertrekt na het ontbijt, dus het getal op het aanbod ligt ongeveer één hoger dan het aantal volle dagen dat u werkelijk krijgt. Vraag welke dagen aan beide uiteinden reisdagen zijn voordat u oordeelt of vijf nachten ook vijf dagen zeilen zijn.

Wat die extra nachten kopen, is geen langere tempellijst. De tempels tussen Luxor en Aswan zijn wat ze zijn, en daar komt met geld of tijd niets bij. De extra nachten kopen de zandbanken, de dorpswandelingen, El Kab, Gebel el-Silsila en de middagen zonder programma. Leest dat als het doel van de reis, neem dan de langere versie. Leest het als opvulling, dan hebt u zojuist zelf beredeneerd dat u een motorschip wilt, en dat is nuttig om te weten vóór het betalen.

Een aanbod van drie nachten op een zeilboot is om die reden het slechtste van twee werelden: te kort om het langzame tempo te laten renderen, en per nacht duurder dan een motorschip dat in dezelfde tijd meer tempels aandoet. Wie drie nachten heeft, boekt beter een gewoon schip en houdt geld over voor een extra nacht in Aswan.

In welke richting u vaart, en waarom dat hier zwaarder weegt

Op een motorschip verandert de richting vooral de prijs en de volgorde. Stroomopwaarts van Luxor naar Aswan is de klassieke vaart van vier nachten: u begint met het zwaarste programma en eindigt in de rustigste van de drie steden. Stroomafwaarts van Aswan naar Luxor duurt meestal drie nachten en is op hetzelfde schip goedkoper, omdat de stroming het werk doet, maar u sluit af met het drukste en heetste bezichtigen op het moment dat u al tempelmoe bent.

Op een zeilboot ligt de rekensom anders, want wind en stroming werken hier tegen elkaar in. Naar het zuiden vaart u tegen de stroming in, maar in de regel met de noordenwind mee, en dat is de combinatie waarvoor deze boten gebouwd zijn. Naar het noorden hebt u de stroming mee en de wind tegen, wat in de praktijk meer drijven betekent en meer uren achter de sleepboot.

Geen van beide richtingen is fout, en de tempels zijn hoe dan ook dezelfde. Vraag alleen welke kant hun boot op uw data op vaart en hoeveel zeilen ze in die richting verwachten, in plaats van aan te nemen dat stroomopwaarts vanzelf meer doek betekent. Het eerlijke antwoord verschilt per seizoen en per week.

Eindigen in Aswan heeft één praktisch voordeel dat meeweegt. Abu Simbel is een dagtocht vanuit Aswan en niet vanuit Luxor, ongeveer drie uur rijden per richting of een korte vlucht. Wie in het zuiden afsluit, plakt die dag er veel makkelijker aan vast, zonder een vertrek voor dag en dauw dat tegen het vaarschema in drukt. Wie daarna naar de Rode Zee doorreist, heeft juist aan Luxor als eindpunt meer, want dat scheelt de terugweg.

Afmeren: langszij aan de oever in plaats van ingeklemd

Dit is een klein technisch onderscheid dat een week verandert, en bijna niemand vraagt ernaar. Langszij afmeren betekent dat de boot direct aan de oever vastligt: u stapt aan land uit en uw raam kijkt uit op open water of op de kant. Ingeklemd liggen betekent dat boten aan elkaar vastliggen, in rijen van twee, drie of vier, en dat u om aan wal te komen mogelijk door de salon van een vreemde boot loopt.

Aan de drukke Nijlkaden is dat ingeklemd liggen de normale gang van zaken. In Luxor, Edfu, Kom Ombo en Aswan liggen de schepen naast elkaar, de ligplaatsen worden door de haven toegewezen en niet door de exploitant, en uitzicht op de rivier wordt voor een avond uitzicht in andermans hut. Geld verandert daar niets aan. Het is geen tekortschietende service maar het gevolg van heel veel boten op een kort stuk water.

Een ondiep stekende zeilboot ontloopt het meeste daarvan, en dat is een van de echte, controleerbare voordelen van dit format in plaats van een kwestie van smaak. Ze kan tegen een oever, een eiland of een zandbank liggen, weg van de steden. Moet ze toch een stadskade gebruiken, dan geldt dezelfde drukte als voor iedereen. Vraag dus hoeveel nachten van uw route aan een kade worden verwacht en hoeveel aan open oever.

Bij wie ze past en wie beter iets anders boekt

Dit past bij stellen, kleine vriendengroepen en iedereen die liever de rivier heeft dan een programma. Het past bij mensen die graag elke avond met dezelfde paar gezichten eten. Gezinnen werken goed als ze de hele boot nemen, want dan is de kleine groep de eigen groep, en is de rust geen probleem meer dat u met vreemden deelt.

Het past bij mensen die eerlijk zijn over hun eigen tempo. Als uw mooiste vakantieherinnering een langzame ochtend zonder veel programma is, dan is dit voor u gebouwd. Beoordeelt u een reis op hoeveel bezienswaardigheden u hebt gehaald, dan bent u beter en goedkoper af met een gemotoriseerd schip of een landprogramma vanuit Luxor. Dat zeggen wij liever nu dan dat we de aanvraag aannemen.

Voor iedereen is het niet. Gezinnen die een zwembad en andere kinderen aan boord willen, iedereen die op een vaste datum zonder marge naar huis vliegt, en iedereen die een gym, spa of avondentertainment wil, boekt beter een groter schip. Gasten met beperkte mobiliteit doen er goed aan vooraf concrete vragen te stellen. Deze boten hebben trappen, smalle gangboorden en kleine bijboten om aan land te komen.

Bij kinderen doet de leeftijd het meeste werk. Oudere kinderen die lezen, tekenen, vanaf een zandbank zwemmen en het prima vinden om met volwassenen te eten, redden zich goed. Een verveelde achtjarige die andere kinderen en een zwembad zoekt, krijgt een lange week, en geen van beide is aan boord. Dat is geen verwijt aan de boot; het is wat een schip met zes hutten en nauwelijks overtollige dekruimte te bieden heeft.

Aan boord komen en weer aan wal: wat toegankelijkheid betekent

De toegang is de praktische vraag die mensen tot op de kade uitstellen, en op een zeilboot is het antwoord moeilijker dan op een schip, niet makkelijker. De dekken zijn verbonden met steile scheepstrappen in plaats van met trappen met aan weerskanten een leuning. De gangboorden zijn smal. Waar geen kade is, gaat u met een kleine bijboot aan land en stapt u een oever op die niemand heeft geëgaliseerd.

Dat is geen reden om niet te gaan, en het is voor een organisatie geen reden om vaag te blijven. Het is een reden om uw eigen mobiliteit bij de aanvraag nuchter te beschrijven, zodat u een echt antwoord krijgt in plaats van een geruststellend antwoord. De toegangspaden bij de tempels zijn sowieso zand en ongelijke steen, met welke boot u er ook komt.

Is mobiliteit een werkelijke beperking, dan zijn de eerlijke alternatieven een groter rivierschip, waar nieuwere schepen het merkbaar beter doen, of een reis over land langs Luxor en Aswan met hotels en een privéauto. Beide leveren het zeilen in. Beide zijn een stuk comfortabeler dan het probleem op dag twee ontdekken, halverwege tussen Esna en Edfu, waar overstappen geen optie is.

De hele boot charteren, en wanneer die rekensom uitkomt

Op een boot van dit formaat is de hele boot nemen een reële optie en geen fantasie. Een dahabiya heeft soms maar vijf of zes hutten, dus een familie, een groep vrienden of twee tot drie stellen kopen de hele passagierslijst leeg en varen zonder anderen aan boord. Wat u wint is geen extra comfort, want het zijn dezelfde hutten. Het is zeggenschap: etenstijden, de volgorde van de bezienswaardigheden, hoe lang u ergens blijft liggen, en de afwezigheid van andermans vakantie aan de tafel ernaast.

De rekensom is de reden om het serieus te nemen. Een kleine boot kost per persoon per nacht al meer dan een groot schip, omdat u een bemanning betaalt die groot is in verhouding tot het aantal gasten, plus de lege ruimte om u heen. Charteren haalt alleen de korting weg die u krijgt door die vaste kosten met vreemden te delen. Met z'n tweeën is dat zelden te verdedigen. Met zes of acht reisgenoten komt het verrassend dicht bij wat diezelfde mensen apart voor goede hutten op een schip zouden betalen, en het levert een compleet andere reis op.

Overweegt u het, vraag dan dezelfde vraag in twee vormen: het tarief per hut en het tarief voor de hele boot op uw data. Het verschil ertussen verraadt hoe vol de exploitant verwacht te zitten, en dat is op zichzelf nuttige informatie over de week die u koopt.

De eerlijke nadelen: langzamer, duurder, minder voorzieningen

Per persoon per nacht kost het meer dan een groot schip, en daar is niet omheen te komen. U betaalt voor een bemanning die groot is in verhouding tot het aantal passagiers, en voor de lege ruimte om u heen. Niemand zou zo'n boot moeten boeken als zuinige manier om de Nijl te zien.

Het is langzamer. Hetzelfde riviertraject duurt onder zeil langer dan op de motor, dus een vergelijkbare route vraagt meer nachten dan bij een schip. En als de wind wegvalt, en dat gebeurt, worden de meeste boten een deel van de weg door een kleine sleepboot getrokken. Wie beweert dat zijn boot nooit een sleepboot nodig heeft, verkoopt u een verhaal.

De voorzieningen zijn bewust sober. Reken op kleine hutten, kleine badkamers en trappen in plaats van liften. De meeste boten hebben geen zwembad, en bij het avondeten krijgt u wat de kombuis heeft gekookt, geen keuze uit restaurants. Airconditioning is tegenwoordig gebruikelijk, maar niet vanzelfsprekend, en op sommige boten draait ze alleen op bepaalde tijden. Zo is een kleine zeilboot nu eenmaal.

Het laatste nadeel wordt het minst besproken en telt het zwaarst: er is geen uitweg. Op een schip met honderd passagiers ontloopt u vier nachten lang moeiteloos iedereen die u niet ligt. Op een boot met tien mensen lukt dat niet, en past het gezelschap slecht bij elkaar, dan is dat uw week. Dat is het sterkste argument om de hele boot te nemen zodra u met genoeg mensen bent.

Wanneer u het beste vaart, en waarom het seizoen kort is

Grofweg oktober tot april is het bruikbare venster, en de redenering verschilt van die voor Egypte als geheel. Op een groot schip is het zware deel van de dag afgebakend: u bent vroeg buiten in de volle zon en daarna terug aan boord, achter glas en airconditioning. Op een zeilboot met open dekken en beperkte koeling reist de hitte met u mee naar binnen. De zomer is hier dus wezenlijk slechter dan op een schip.

De cijfers eronder zijn onverbloemd. Luxor haalt van juni tot en met augustus rond de 41 °C en in mei ongeveer 39 °C, en dan is een open dek van een uur of tien 's ochtends tot laat in de middag onbruikbaar. Sommige kleine boten gaan in de heetste maanden in onderhoud, wat mede verklaart waarom het zeilseizoen korter is dan het cruiseseizoen. Maart met zo'n 29 °C en oktober met zo'n 34 °C zijn de twee maanden waarin eigenlijk niets een compromis is.

Het hartje winter kent het omgekeerde probleem. December en januari zitten in Luxor rond de 23 tot 24 °C, wat voor een dag tempels lopen dicht bij ideaal komt, en precies daarom zijn dat de volste en duurste weken van het jaar. Maar de avonden aan dek zijn koel genoeg voor een jas, en in de woestijn ernaast koelt het 's nachts sterk af. Alleen voor een heet land pakken is de standaardfout, en op een boot waarvan de mooiste uren na zonsondergang buiten liggen, kost die u juist waarvoor u kwam.

Twee factoren bewegen los van de temperatuur. De chamsin, een hete zuidenwind, kan vanaf eind maart opsteken en een dag of twee achtereen zand meebrengen; hij legt een boot zelden stil, maar hij vlakt het licht en uw foto's af. En de ramadan schuift elk jaar door de kalender en werkt door in openingstijden en de sfeer aan land, niet in het zeilen zelf. Kijk dus waar hij ten opzichte van uw data valt voordat u ze vastlegt.

De gids, en waarom één persoon hier zwaarder weegt

Egypte geeft gidsen een vergunning, en de goede hebben een studie egyptologie achter de rug. Het verschil tussen een vakkundige en een uitstekende gids is overal in het land groot, maar op een boot met een stuk of tien gasten is het doorslaggevend, want die persoon is geen stem door een microfoon vooraan de groep. Hij of zij zit een week lang bij u aan tafel.

Er zijn twee constructies en ze zijn niet gelijkwaardig. Op sommige boten vaart een gids de hele route mee, wat continuïteit oplevert, gesprekken bij het avondeten en iemand die op dag drie doorheeft waar uw belangstelling werkelijk ligt. Op andere boten wacht een gids u bij elke tempel op en vertrekt daarna weer. Dat is goedkoper en werkt prima, maar u krijgt een reeks kennismakingen in plaats van een band.

Vraag welke van de twee u krijgt, en vraag het vóór u prijzen vergelijkt, want hier zit een van de grotere verschillen verstopt tussen twee offertes die op elkaar lijken. Vaart de gids mee, meld bij de aanvraag dan ook waar uw belangstelling ligt: bouwkunst, hiërogliefen, het dagelijks leven of de Ptolemeïsche lagen. Op een boot van dit formaat bestaat een reële kans dat u bij iemand past in plaats van iemand toegewezen te krijgen.

Sterren betekenen op de rivier iets anders

Nijlboten worden ter plaatse ingedeeld, en vijf sterren op de rivier zijn niet hetzelfde als vijf sterren bij een hotel in Europa. De categorieën worden royaal toegekend en worden afgemeten aan andere Nijlboten, niet aan iets waar u thuis hebt geslapen.

Zeilboten vallen vaker wel dan niet buiten dat systeem, omdat de criteria voorzieningen veronderstellen waarvoor deze boten nooit zijn gebouwd. Een boot zonder lift, zwembad, winkel en keuze uit restaurants scoort altijd slecht op een schaal die punten geeft voor precies die dingen, en niets daarvan zegt of de hut prettig is of het eten goed.

Behandel het aantal sterren dus als achtergrondruis en stel betere vragen. Wanneer is de boot voor het laatst gerenoveerd, met een jaartal in plaats van een bijvoeglijk naamwoord? Mag u foto's van dit seizoen zien, en wanneer zijn die precies gemaakt? Nijlboten werken hard in hitte, stof en vocht en verouderen snel. Wil niemand een datum noemen, niet voor de renovatie en niet voor de foto's, dan is die weigering het antwoord.

Wat u inpakt, en wat er niet aan boord is

Begin bij wat er ontbreekt, want daar gaat het meestal mis. Er is geen winkel. Geen apotheek, geen kiosk, geen avondprogramma en op de meeste boten geen zwembad. Wat u normaal op de tweede vakantiedag koopt, zit bij het inschepen in uw tas of het zit er niet, want de volgende gelegenheid is een dorp of een stadsstop op het uur waarop de wind u daar aflevert.

Warme kleding is het meest vergeten onderdeel. Van ongeveer november tot februari is het overdag aangenaam en is de avond aan dek koud, en die avond aan dek is voor veel mensen de reden om te boeken. Een fleece en iets winddichts zijn op deze reis meer waard dan een tweede set nette kleren, waarvoor hier geen enkele gelegenheid bestaat.

Verder de gewone zondiscipline, die hier zwaarder telt dan op een schip omdat er minder binnenruimte is om in weg te duiken: een hoed met een rand, lange mouwen, overdag opnieuw insmeren en op elke excursie water mee. Bij de bezienswaardigheden is vrijwel geen schaduw, en steen en zand kaatsen het licht terug. Neem ten slotte meer leesvoer mee dan u denkt nodig te hebben en download het vóór vertrek. Het telefoonsignaal komt van de oever en het komt en gaat.

Boeken: waarom de aanlooptijd hier onderdeel van de keuze is

Met vijf of zes hutten is zo'n boot snel vol, en voor de beste weken van het seizoen zijn ze vele maanden van tevoren weg. Is de dahabiya de reden voor de reis, boek haar dan eerst en leg de rest van de reis eromheen. Andersom werkt het zelden, en dan houdt u de boot over die u niet wilde.

Als richtlijn: voor december en januari rekent u op vier tot zes maanden, voor kerst, oud en nieuw en Pasen eerder, zes tot negen maanden is dan realistisch. November, maart en april laten zich doorgaans met twee tot drie maanden regelen. De zomer is geen probleem, maar dat is dan ook precies het seizoen waarin u hier niet wilt varen.

Laat de antwoorden schriftelijk vastleggen voordat u een aanbetaling doet, en vraag naar de annuleringsvoorwaarden bij een klein aantal hutten. Er is bij zo'n vloot geen reservecapaciteit: wordt uw boot uit de vaart genomen, dan is een gelijkwaardige vervanger niet vanzelfsprekend, en tussen twee boten van dezelfde categorie kan een wereld van verschil zitten.

Hoe een zeilweek in de rest van een reis door Egypte past

Een dahabiya is zelden de hele vakantie, want het zeiltraject beslaat ruim tweehonderd kilometer van een veel groter land. De gebruikelijke vorm is eerst Caïro, voor Gizeh en het Groot Egyptisch Museum, dan een vlucht naar het zuiden naar Luxor en dan de boot. Die volgorde werkt omdat de boot het langzame deel is, en dat staat beter ná het bezichtigen dan ervoor.

Plan landdagen aan beide uiteinden bewust in plaats van per ongeluk. De bezienswaardigheden van Luxor zelf, Karnak, de Luxor-tempel, de Vallei der Koningen en de westoever, zijn geen zeildagen en verdienen minstens één volle eigen dag, liever twee. Aan de zuidkant is een hotelnacht in Aswan na de boot de goedkoopste verbetering van een hele Nijlreis: een ongehaaste middag op het water, een avond aan de corniche en Abu Simbel zonder vertrek om vier uur 's ochtends tegen een vaarschema in.

Is de Nijl maar de helft van uw plan, dan is de Rode Zee de gebruikelijke tweede helft, ongeveer vier uur rijden van Luxor naar Hurghada. Dat pleit ervoor om stroomafwaarts in Luxor te eindigen in plaats van in Aswan, een van de weinige echte redenen om op een zeilboot de noordelijke richting te verkiezen. En het Nassermeer, ten zuiden van de Hoge Dam, is een aparte reis op een ander schip, geen verlenging van deze.

Wat u vóór het boeken met de organisatie afstemt

De boten verschillen sterk, controleer dus de gegevens van de boot die u daadwerkelijk wordt aangeboden. Deze vragen horen bij de organisatie, niet bij ons. Vraag of u de hele boot chartert of een hut naast vreemden boekt, en hoeveel gasten er voor uw data al geboekt zijn. Vraag na welk deel van de route onder zeil gaat en welk deel op sleeptouw. Ook de hutten verschillen: raam of patrijspoort, welk dek, en of de airconditioning 's nachts draait.

Leg vervolgens geld en plan vast. Vraag na wat de prijs dekt, in het bijzonder entreetickets, drankjes, binnenlandse vluchten, transfers, en of een gids met de boot meevaart of u bij elke tempel opwacht. Vraag naar de vaarrichting, welke nachten aan boord zijn en wat er gebeurt als wind of de rij bij de sluis een dag kost. Meld dieetwensen en mobiliteitsbeperkingen vroeg. Eén kombuis en één trap bedienen iedereen.

Laat de naam van de boot schriftelijk vastleggen en vraag wat er gebeurt als die wijzigt. Wisselingen komen op de rivier voor, en dezelfde categorie betekent bij zo'n kleine vloot met zulke uiteenlopende boten geen vergelijkbare week. Stel dezelfde vraag over de gids en over het aantal gasten, want een boot die als intiem wordt verkocht, kan tussen aanbetaling en vertrek alsnog vollopen.

Hutaantallen, vaardata, prijzen of voorzieningenlijsten van afzonderlijke boten vindt u op deze pagina niet, omdat wij ze niet onafhankelijk kunnen controleren en een fout getal u hier geld zou kosten. Vloten wisselen van eigenaar, worden gerenoveerd en veranderen van seizoen tot seizoen wat er bij de prijs zit. Alles wat een bepaalde boot en een bepaald vertrek betreft, controleren wij bij de aanvraag rechtstreeks bij de exploitant, zodat u de gegevens krijgt die voor uw data gelden en niet die uit de brochure van vorig jaar.