Rondreis Egypte en Jordanië: beide landen in één reis

Hoe komt u van Egypte naar Jordanië?

Vliegen is de verstandige standaardkeuze. Caïro–Amman duurt ongeveer anderhalf uur in de lucht, er zijn meerdere vertrekken per dag, en van luchthaven Queen Alia is het zo'n 45 minuten naar het centrum van Amman. Van deur tot deur bent u met de luchthaventijden aan beide kanten bijna een dag kwijt. Tussen Sharm el-Sheikh en Amman waren er seizoensgebonden directe vluchten – controleer de actuele dienstregelingen in plaats van uw reis erop te bouwen.

De landovergang bij Taba is de tweede mogelijkheid, en die is omslachtiger dan hij klinkt. U verlaat Egypte bij Taba, passeert Eilat in Israël en reist bij Wadi Araba, vlak bij Aqaba, Jordanië binnen. Dat zijn twee grenzen op één dag, met uit- en inreiskosten, onvoorspelbare wachttijden en een Israëlische inreisregistratie die het doorreizen naar sommige landen kan bemoeilijken. Zinvol is dit alleen als u toch al in het zuiden van de Sinaï zit.

Daarnaast is er een veerboot tussen Nuweiba en Aqaba, die Israël helemaal omzeilt. De vertrektijden verschuiven, en een overtocht kan een hele dag opslokken. Grensregels en openingstijden veranderen hier met de situatie; elke landverbinding hoort daarom kort voor vertrek gecontroleerd te worden en niet maanden vooruit gepland.

Waar Egypte en Jordanië elkaar bijna raken, is de noordpunt van de Rode Zee: Taba, Eilat en Aqaba liggen daar op korte rijafstand van elkaar. Een gedeelde landgrens hebben de twee landen niet, want de Golf van Aqaba ligt ertussen. Elke route over land loopt dus óf door Israël, óf over het water met de veerboot. Dat is precies de reden dat de vlucht voor de meeste reizen de eenvoudigste knoop doorhakt: één verplaatsing, één set regels, geen grenspapieren onderweg.

Eén routekeuze bespaart u zowel geld als een dag: vlieg het ene land in en het andere uit. Caïro in en Amman uit, of precies andersom, is meestal goedkoper dan twee losse retourtickets en haalt bovendien een verplaatsing uit het midden van de reis. Elk land als eigen retour boeken laat u terugvliegen naar een stad waarmee u al klaar was, en die verloren ochtend valt precies op het moment waarop u er het minste geduld voor heeft.

Hoeveel tijd heeft u nodig voor beide landen?

Twaalf tot zestien dagen is de eerlijke bandbreedte. Onder de twaalf dagen bent u een groot deel van de reis onderweg en slaat u dingen over waarvoor u ver heeft gevlogen. Tien dagen volstaan voor één land in alle rust, niet voor twee.

Zestien dagen geven u een Nijletappe zonder gedrang in het programma, twee volle dagen in Petra en een nacht in Wadi Rum zonder rit in alle vroegte terug naar de vlucht. Hebt u niet meer dan tien dagen, kies dan voor Egypte of Jordanië in plaats van beide te halveren.

Veertien dagen is in de praktijk het meest geboekte formaat, en het werkt – maar zonder speling. Er blijven ongeveer acht dagen Egypte en zes dagen Jordanië over, en dat is het realistische minimum voor beide landen. Eén vertraagde binnenlandse vlucht of één ochtend die uitloopt, betekent dan dat er iets sneuvelt, en wat sneuvelt is steevast wat erna kwam. De twee dagen extra die zestien dagen u geven, zijn geen luxe maar reserve.

Tel bij het beoordelen van een dagindeling de verplaatsingsdagen mee als halve dagen. De dag waarop u van Aswan of Caïro naar Amman vliegt, levert geen bezichtiging op, hoe vroeg het vertrek ook is. Een programma dat op zo'n dag alsnog een site inplant, is geen ambitieus programma maar een onbetrouwbaar programma.

Hoe verdeelt u de dagen over beide landen?

Egypte krijgt het grootste deel, meestal acht of negen nachten tegenover vier of vijf in Jordanië. Egypte heeft meer monumenten, langere afstanden en tussen Caïro en Luxor een binnenlandse vlucht of de nachttrein. Jordanië is compact: van Amman naar Petra is het ongeveer drie uur over de weg, van Petra naar Wadi Rum zo'n anderhalf uur.

Een werkbare verdeling: drie nachten Caïro voor Gizeh, Sakkara en de musea, daarna vier of vijf op de Nijl tussen Luxor en Aswan. In Jordanië twee nachten in Petra, één in een kamp in Wadi Rum en één aan de Dode Zee of terug in Amman voor Jerash. De volgorde telt minder dan de richting; wie in Amman eindigt, hoeft niet terug te rijden.

Twee vormen werken in de praktijk. De eenvoudigste is het ene land als blok, dan het andere, en zo lopen de meeste reizen. De tweede knipt Caïro doormidden: twee nachten bij aankomst, dan de Nijl, dan de vlucht naar Amman, met een laatste nacht in Caïro alleen als uw langeafstandsvlucht die afdwingt. De vorm om te vermijden is die waartoe goedkope tickets verleiden: korte verblijven die in beide landen afwisselen. Elke verplaatsing kost een ochtend, en veertien dagen hebben er maar veertien.

Komt u tijd tekort, kort dan de Jordaanse helft in en niet de Egyptische. Jordanië laat zich met twee dagen Petra en één nacht Wadi Rum terugbrengen tot vier dagen zonder dat het gehaast voelt, omdat de ritten kort zijn. De Egyptische helft inkorten betekent iets schrappen waarvoor u vijf uur heeft gevlogen: de westoever van Luxor, Abu Simbel of de vaart zelf. Dat is een ander soort verlies.

Hoe ziet een reisroute van veertien dagen eruit?

Dag één tot en met drie: Caïro. Gizeh en de Sfinx op de eerste volle ochtend, vroeg, vóór de touringcars. Daarna het Grote Egyptische Museum, dat eerder drie uur dan één uur verdient. Sakkara met de trappiramide op de tweede dag, en islamitisch Caïro met Khan el-Khalili in een middag. Drie nachten dekken de stad zonder dat het een wedloop wordt, en ze zetten het drukste deel van de reis vooraan, zolang u er nog energie voor heeft.

Dag vier tot en met acht: de Nijl. Vlieg zuidwaarts naar Luxor, ongeveer een uur in de lucht tegenover het grootste deel van een dag over de weg. Karnak en de Luxortempel op de oostoever, dan de westoever met de Vallei der Koningen, de terrastempel van Hatsjepsoet en de Memnonkolossen. Vier nachten op een schip tussen Luxor en Aswan brengen u langs Edfu, de best bewaarde grote tempel van Egypte, en Kom Ombo vrijwel aan de oever, met Philae op zijn eiland als afsluiting. Abu Simbel is vanuit Aswan een zeer vroege rit of een korte vlucht, en beide zijn het waard.

Dag negen is de verbindingsdag, en zo hoort u hem ook te behandelen. Aswan naar Caïro, en Caïro naar Amman. Met de luchthaventijden aan beide kanten gaat daar het grootste deel van de dag in op, en wie er aan een van beide uiteinden nog een bezichtiging aan vastplakt, komt in Jordanië aan met de reis al in de benen.

Dag tien tot en met veertien: Jordanië. Jerash, de Romeinse stad ten noorden van Amman, is een halve dag en na Petra de belangrijkste oude site van het land. Dan zuidwaarts naar Wadi Musa voor twee nachten en twee volle dagen Petra, één nacht in een kamp in Wadi Rum, en een laatste nacht aan de Dode Zee of terug in Amman, afhankelijk van waar u vandaan terugvliegt. De ritten zijn naar Egyptische maatstaven kort, en juist daarom voelt de Jordaanse helft rustiger, ook al staat er per dag meer op het programma.

Wat ziet u op de Egyptische helft?

Caïro is het dichtste deel. Het plateau van Gizeh en de Sfinx, het Grote Egyptische Museum, de trappiramide van Sakkara, en de middeleeuwse straten met de bazaar van Khan el-Khalili. Het is ook het deel dat eerste bezoekers het zwaarst vinden, omdat het aanspreken door ronselaars, chauffeurs en zelfbenoemde gidsen rond de grote monumenten hardnekkig is. Dat is een terechte klacht en geen mythe, en wie transfers, tickets en rondleidingen laat regelen, haalt daar het meeste van weg. De meest gemaakte planfout is Gizeh en het museum op dezelfde dag zetten: het plateau is ruim een kilometer lang over zand en gebroken steen, en het museum verdient daarna geen restje middag.

In Luxor verdient een gids zijn geld. Karnak is enorm en verwerkt drukte beter dan welke andere site in Egypte ook; de Grote Zuilenhal telt 134 zuilen in één ruimte. De Vallei der Koningen is midden op een hete dag onaangenaam en vroeg in de ochtend een andere plek. Wat de meesten achteraf bijblijft, is niet de schaal maar de kleur die nog op 3.000 jaar oude grafplafonds zit, en de bordjes gaan u niet vertellen waar u naar kijkt. De graven van Seti I en Nefertari zijn apart en tegen een meerprijs geticket; de beschilderde wanden van Nefertari behoren tot de best bewaarde van het land.

Aswan en de vaart ernaartoe vormen het rustige stuk. Philae op zijn eiland, de granietgroeven, en de rivier zelf, het mooiste landschap van Egypte. Edfu en Kom Ombo zijn oevertempels waar u anders naartoe zou moeten rijden, en daarin zit het praktische argument voor het schip boven de weg. Het programma aan boord is meestal dun en de winkelstops kunt u overslaan, dus kies een schip op zijn vaarroute en zijn reisbegeleiding in plaats van op voorzieningen. De compensatie is dat het schip vaart terwijl u slaapt: het enige deel van deze reis waarop verplaatsen u geen dag kost.

Eén waarschuwing over dat schip, want het is de sterkst wisselende post op een offerte voor twee landen. Sterren op nijlschepen zijn lokale classificaties en laten zich niet omrekenen naar Europese hotelnormen, dus de naam van het specifieke schip zegt meer dan het aantal sterren. Bij de kleinere aanlegplaatsen liggen schepen bovendien twee of drie dik, wat betekent dat u door twee andere lounges loopt om aan wal te komen. Geen van beide is een reden om de cruise te laten schieten; allebei zijn ze een reden om naar de scheepsnaam te vragen voordat u een prijs accepteert.

Wat ziet u op de Jordaanse helft?

Petra is de reden dat mensen komen, en het verdient die twee dagen. De Siq is ongeveer 1,2 kilometer lang voordat de Schatkamer verschijnt, en daarachter liggen de graven, de gevelstraat en de klim van zo'n 800 onregelmatige treden naar het Klooster. Bij opening is het er stil en halverwege de ochtend stampvol, dus de vroege start telt hier even zwaar als in de Vallei der Koningen. De plek is vroeg en laat op zijn mooist, en dat zijn precies de uren die een dagkaart u onthoudt.

Wadi Rum is het andere onderdeel dat nergens anders op deze reis terugkomt. Een nacht in een woestijnkamp, ongeveer anderhalf uur ten zuiden van Petra, komt na Petra zelf het dichtst bij een handtekening van het land. De verwarming in die kampen verschilt enorm, dus vraag wat de uwe werkelijk heeft voordat u een winternacht boekt. Heldere, droge lucht laat de temperatuur snel zakken zodra het licht weg is, en juist de winternachten zijn er het helderst.

De rest is bijrol, en het loont die op ware grootte te kennen. Amman strekt zich uit over heuvels op zo'n 800 tot 1.000 meter en is een halve dag. Jerash is een echte Romeinse provinciestad en eveneens een halve dag, en profiteert sterker van een gids dan Petra, omdat het effect daar niet vanzelf zichtbaar is. Madaba en de berg Nebo zijn korte stops op de weg naar het zuiden, geen bestemmingen; wie u daar een volle dag voor verkoopt, rekt een reisroute op. Aqaba is een korte strook Rode Zeekust in plaats van een badplaatskust.

Eén echt voordeel heeft de Jordaanse helft boven de Egyptische: het eten is beter. Mezze, gegrild vlees, mansaf, goed brood en doorgaans goede ingrediënten winnen het van de gemiddelde maaltijd in een Egyptisch toeristenrestaurant. De Egyptische keuken heeft echte hoogtepunten, koshari en langgestoofde schotels voorop, maar die vindt u zelden op het vaste menu van een hotel of een nijlschip. Is goed eten belangrijk voor uw vakantie, plan dan in Amman en Wadi Musa een paar avonden buiten het hotel.

Welke onderdelen zijn de dagen niet waard?

De Dode Zee is het zwakste deel van de meeste routes. Het drijven is werkelijk merkwaardig en één keer een ervaring waard, maar het is een middag aan het hotelstrand en geen reisdoel. Eén nacht volstaat, en wie hem schrapt, verliest weinig.

Een dagticket voor Petra is besparen aan de verkeerde kant. De wandeling door de Siq, de Schatkamer, de graven en de klim naar het Klooster passen niet comfortabel in één dag, en de plek is vroeg en laat op zijn mooist. Twee dagen veranderen het bezoek.

Alexandrië als dagtocht vanuit Caïro betekent per richting ongeveer tweeënhalf tot drie uur over de weg voor een magere opbrengst. Met de trein gaat het sneller, maar het kost alsnog bijna de hele dag. Een badplaats aan de Rode Zee aan het eind van de reis loont alleen als u duikt of snorkelt. Anders is het strandtijd die u thuis ook had kunnen hebben.

Nog twee die op offertes blijven opduiken. Klank- en lichtshows zijn in beide landen gedateerd en eenvoudig over te slaan. En Sharm el-Sheikh wordt soms tussengeschoven als stop vóór de overgang bij Taba, maar de plaats ligt ver ten zuiden daarvan en is een omweg in plaats van een tussenstation – de moeite waard alleen als u duikt en er meerdere dagen blijft.

Eén tekortkoming delen beide landen, en die ligt bij de bezoeker en niet bij het land. Halverwege de ochtend bij de beroemde sites aankomen levert u in elke maand de slechtste versie ervan op. De Siq, de Vallei der Koningen en Abu Simbel zijn vanaf openingstijd druk, en alles daarna is erger. In vrijwel elk ander opzicht verschillen Egypte en Jordanië; hierin niet.

Wat is de beste reistijd?

Oktober tot en met april, voor beide landen. Opper-Egypte en Wadi Rum komen in de zomer boven de 40 °C, en dat maakt grafbezoeken en woestijnwandelingen niet alleen warm, maar echt onaangenaam. Voor- en najaar zijn de balans: warme dagen, haalbare bezichtigingen en de Nijl op zijn best.

December en januari zijn aangenaam om te bezichtigen, maar na het invallen van de duisternis koud. In de nacht kan het in Petra en in de kampen in Wadi Rum tegen het vriespunt lopen, en woestijntenten zijn niet verwarmd. Wie daar bij het inpakken rekening mee houdt, reist in een goede periode – met minder drukte.

Wilt u de vier maanden die bij beide landen even goed passen, dan zijn dat maart, april, oktober en november. In die maanden staat u zonder jas voor de Schatkamer en loopt u midden op de dag door Karnak zonder de zon te hoeven ontvluchten. De prijs is gezelschap: het hoofdpad van Petra, de Vallei der Koningen en Abu Simbel zijn vanaf openingstijd druk, en de betere nijlschepen en hotels gaan er vroeg uit. Eind november en het prille begin van maart zijn de rustigere randen van hetzelfde weer.

Hoogte is wat mensen verkeerd inschatten. De Egyptische hoogtepunten liggen laag, aan de rivier en aan de kust; Amman ligt op heuvels van zo'n 800 tot 1.000 meter en Wadi Musa boven Petra nog hoger. Daardoor is Jordanië in hartje winter koud en nat waar Egypte niet meer dan aangenaam is. Regen komt er in reeksen van dagen in plaats van in losse buien, in sommige januarimaanden bereikt sneeuw Petra, en zware regen kan stortvloeden door de Siq sturen, waarop die dicht blijft zolang het risico duurt.

Twee plekken vormen de uitzondering en blijven in de winter warm: de Dode Zee, enkele honderden meters onder zeeniveau, en Aqaba. Liggen uw data midden in de winter vast, leg het zwaartepunt dan bij Egypte en houd Jordanië op drie of vier dagen in plaats van een week. Andersom geldt hetzelfde: wie in mei of september reist, verzet de bezichtigingen naar de vroege ochtend en laat het midden van de dag leeg, in beide landen.

Wat kost een rondreis Egypte en Jordanië?

Een eerlijk enkel bedrag bestaat niet, omdat de prijs door uw eigen keuzes wordt bepaald en niet door de landen. Voor een week tot tien dagen ter plaatse in Egypte komen de meeste offertes grofweg uit tussen 1.200 en 4.000 euro per persoon, zonder internationale vluchten, en die marge komt voort uit seizoen, groepsgrootte, hotelklasse en de vraag of er een nijlschip in zit. Jordanië komt daar bovenop en kost per dag meer bij vergelijkbare hotels en maaltijden, dus een gecombineerde reis schaalt niet netjes mee met het aantal nachten.

Groepsgrootte beweegt het bedrag per persoon sterker dan bijna alles wat u verder kunt kiezen, en aan beide kanten van de grens op dezelfde manier. Een privéauto met chauffeur en gids kost voor twee personen ongeveer evenveel als voor vier, dus vier mensen die delen betalen ieder merkbaar minder, en vanaf zes komt een privéreis vaak onder het vergelijkbare groepsvertrek uit. Alleenreizenden betalen een structurele opslag, omdat hotel- en huttarieven van twee personen uitgaan; op sommige nijlschepen komt de eenpersoonstoeslag neer op de hele tweede kooi.

Het seizoen is de volgende knop. November tot en met februari is in Egypte hoogseizoen en daarnaar geprijsd, met Kerst, oud en nieuw en Pasen als extra opslag op de betere schepen en hotels, die maanden vooruit vollopen. De zomer is met afstand de goedkoopste periode en tegelijk de zwaarste, want Luxor en Aswan liggen dan ruim boven de 40 °C en u verliest het midden van elke dag. Ook in Jordanië zakken de zomertarieven en komt er beschikbaarheid vrij, maar Petra om twaalf uur 's middags in juli is geen bezichtiging.

Dan de posten die mensen vergeten. Fooien zijn in Egypte een echte begrotingsregel en geen kleingeld: reken op ongeveer 15 tot 20 euro per persoon per begeleide dag voor gids en chauffeur, plus 5 tot 10 euro per cruisenacht voor de bemanningspot. Over een Egyptische etappe van tien dagen komt dat neer op zo'n 180 tot 220 euro per persoon. Het Petra-ticket behoort tot de duurste losse entreekaarten die er zijn, al zit het in de Jordan Pass. De Egyptische toeslagtickets, waaronder de binnenkamer van de Grote Piramide en de graven van Seti I en Nefertari, betaalt u meestal aan de poort.

De twee landen bundelen hun kosten bovendien anders, en dat maakt offertes lastig te vergelijken. Jordanië stopt het grootste deel van zijn entreekosten in één kaartje dat u vóór vertrek koopt. Egypte verdeelt het over tientallen sites en zet daar aan de poort nog los geticketde onderdelen bovenop. Vraag elke organisator daarom schriftelijk om wat er in het bedrag zit en wat u ter plaatse zelf betaalt: twee offertes die op elkaar lijken, bevatten zelden hetzelfde.

Visa, de Jordan Pass en geld

Op papier staan beide landen volledig los van elkaar, en geen van beide is ingewikkeld. Egypte werkt in de regel met een online aangevraagd e-visum of een visum bij aankomst, afhankelijk van uw nationaliteit, en het zit zelden in de reissom. Jordanië geeft een visum af bij aankomst, en de Jordan Pass, vóór de reis online gekocht, bundelt het Petra-ticket met de toeristenvisumkosten. Aan de grens is hij niet te krijgen, en aan de vrijstelling hangt een minimale verblijfsduur.

Bij die pas gaat het op twee punten mis. Het eerste is de manier waarop u het land binnenkomt: reist u over land in plaats van dat u naar Amman vliegt, leg de regeling dan naast uw eigen route voordat u ervan uitgaat dat ze geldt. Het tweede is de keuze tussen een pas met één, twee of drie dagen Petra erin. Het prijsverschil tussen die varianten is klein en het verschil in ervaring groot, dus neem hier niet automatisch de goedkoopste.

Eén valkuil is specifiek voor reizen die in de Sinaï beginnen. Wie in Sharm el-Sheikh aankomt, krijgt vaak een gratis Sinaï-vergunning in plaats van een volledig Egyptisch visum. Die dekt de oostkust van de Sinaï en de weg naar Sint-Catharina, maar niet Caïro, Gizeh of Luxor. Op een reis die de Nijl omvat, heeft u het volledige visum nodig, en een vergunning die op de verkeerde luchthaven is afgegeven, houdt u tegen voordat u bij de piramides bent.

Geld gedraagt zich aan weerszijden anders. Het Egyptische pond heeft de laatste jaren stevig bewogen, dus organisatoren rekenen in dollars of euro's en houden dat bedrag vast; hotels en schepen stellen hun interne tarieven op dezelfde manier vast. Een prijs die ver vooruit in Egyptische ponden wordt afgegeven, is een schatting en geen vaste afspraak. Vraag in welke valuta het contract staat en of het restbedrag in diezelfde valuta moet worden voldaan. Betalen met kaart kost vaak een toeslag, en het restbedrag bij aankomst contant voldoen is in Egypte gebruikelijk in plaats van een waarschuwingssignaal. Neem vanaf de eerste dag kleine biljetten mee, anders wordt wisselen een dagelijkse klus.

Twee kalenderpunten en één bron. De ramadan schuift jaarlijks ongeveer elf dagen naar voren en trekt zo door het goede seizoen: de sites blijven open en reizen lopen gewoon door, al veranderen restauranttijden en verschuift het ritme van de dag. Kerst en oud en nieuw vormen in beide landen de duurste en drukste twee weken, en Petra is dan koud én vol. Lees daarnaast voor beide landen het actuele reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken op Nederlandwereldwijd, en als Belgische reiziger dat van de FOD Buitenlandse Zaken, voordat u geld vastlegt en nogmaals vlak voor vertrek. Dat geldt in het bijzonder voor de landovergangen, waarvan de status sneller verandert dan de rest van de route.

Hoe zwaar is deze reis, en voor wie is hij niet?

Hij is lichamelijker dan een culturele reis door twee landen klinkt, en de belasting is cumulatief in plaats van acuut. Vroege starts zijn de prijs voor het ontlopen van zowel de hitte als de drukte. De graven in Luxor zijn aflopend, getrapt en op plekken glad gesleten met fijn stof erover. Het plateau van Gizeh is ruim een kilometer over zand en gebroken steen. En Petra is enkele kilometers oneffen grond voordat er van klimmen sprake is. Elk stuk apart is goed te doen; twaalf op rij is wat mensen onderschatten.

Wie er beter nog eens over nadenkt: reizigers met beperkte mobiliteit, wie slecht tegen rijen en luchthavens kan, en wie op vakantie een paar dagen op één plek wil blijven. Alle drie halen ze meer uit één land dat goed gedaan wordt. Jonge kinderen raken meestal ergens in de tweede week door hun geduld heen, al vult een gezin van vier wel een privéauto met gids – precies het punt waarop de prijs per persoon fors daalt. De Jordaanse helft inkorten is bij twijfel eenvoudiger dan de Egyptische.

De wrijving is bovendien ongelijk verdeeld, en het loont te weten welke helft welke is. Egypte vraagt meer: druk verkeer in Caïro, een binnenlandse vlucht of de nachttrein, en hardnekkig verkopen rond de monumenten. Jordanië is daarbij vergeleken rustig, met korte afstanden, goede wegen en milde druk in Petra. Dat pleit ervoor Egypte voorop te zetten en Jordanië de rustiger tweede helft te laten zijn, in plaats van met het zwaardere land te eindigen.

In Petra en rond de woestijnkampen wordt vervoer per paard of ezel aangeboden. Hoe die dieren gehouden worden verschilt sterk, en wij zouden u daar niet naartoe sturen. Zijn trappen of lang staan voor u een probleem, zeg het dan vóór het boeken en niet op de eerste ochtend: in Egypte laat zich een dag bouwen met veel zitmomenten tussen de sites, maar in Petra ligt de afstand vast.

Wat neemt u mee voor twee landen en drie klimaten?

Overdag is zon zonder schaduw het probleem. Bij Gizeh is er geen, bij Karnak nauwelijks en bij Abu Simbel helemaal niets, en het hoofdpad van Petra ligt over vrijwel zijn hele lengte open. Ruimzittend katoen of linnen met lange mouwen is in directe zon koeler dan een korte broek en een hemd, en lichte kleuren verbergen het stof. Neem een hoed met rand in plaats van een pet, het liefst met een koordje, want de wind op de Nijl en in open woestijn neemt gewone hoeden mee. Neem meer zonnebrand mee dan u denkt nodig te hebben, plus lippenbalsem met bescherming: droge hitte en wind splijten lippen binnen een paar dagen.

's Nachts is kou het probleem, en daar pakt vrijwel iedereen te licht voor in. Tussen ongeveer november en maart is het zonnedek van een nijlschip na donker werkelijk koud, en Luxor kan om twee uur 's middags boven de 30 °C zitten en om negen uur 's avonds truienweer zijn. De woestijnnachten zijn erger, in Wadi Rum net zo goed als in de Sinaï. Slaapt u buiten, dan wilt u een echte fleece of een dunne donslaag en sokken – geen vestje dat u meenam omdat u de bestemming als warm had ingeschat.

De rest is klein en concreet. Dichte schoenen met grip voor de graven en de treden van Petra, plus één paar sandalen, dekken veertien dagen; neem sokken mee die kapot mogen, want alles krijgt uiteindelijk de kleur van de woestijn. Eén grote sjaal doet meer werk dan welk ander kledingstuk ook: haarbedekking in werkende moskeeën, wind in de woestijn en een koud dek na zonsondergang. In werkende moskeeën gaan de schoenen uit en blijven schouders en knieën bedekt, dus schoenen die u makkelijk uitschopt schelen gedoe bij de ingang.

Tot slot de papieren en het geld. Neem kleine biljetten mee, apart gehouden, voor de fooien die u in Egypte elke dag geeft, en een simpele map voor tickets, kopieën en – als u over land gaat – grenspapieren. Van de Jordan Pass en uw e-visum is een papieren afdruk handiger dan een bestand op uw telefoon; aan een balie of een grens is netwerk geen gegeven.

Hoe worden reizen naar Egypte en Jordanië samengesteld?

Zulke reizen worden privé samengesteld en zijn geen vaste vertrekken, dus tempo, hotelniveau en de verdeling tussen beide landen worden per boeking vastgelegd. Aan de Egyptische kant betekent dat een gids en chauffeur door Caïro en het Nijldal, waar de monumenten ver uit elkaar liggen en de afstanden lang zijn. In Jordanië zijn het overwegend korte ritten tussen Amman, Petra en Wadi Rum.

Sommige zaken moeten lang vooruit worden geboekt: hutten op de nijlschepen en plaatsen in de slaaptrein in het hoogseizoen, de Egyptische binnenlandse vlucht en de Jordan Pass, die u vóór aankomst online moet kopen. De rest kan korter van tevoren. Routes worden op aanvraag berekend in plaats van via een online winkelmandje verkocht, omdat de verdeling tussen de landen, de gekozen verbinding en de lengte van de Nijletappe de prijs veranderen.

Privé of in groepsverband is de andere keuze, en voor één of twee personen is een gepland groepsvertrek werkelijk goedkoper. Wat het u kost, is timing: een touringcargroep bereikt de Vallei der Koningen of Karnak zelden vóór de drukte, en in Egypte is dat ongeveer het hele verschil tussen een goede ochtend en een hete schuifelpartij. Twee vragen scheiden offertes die op elkaar lijken: welke entreekaarten, binnenlandse vluchten, grens- of visumkosten en fooien er in het bedrag zitten, en of het programma winkelstops bevat bij papyrus-, parfum- of albastwerkplaatsen. Die stops leveren commissie op in plaats van reistijd, en u mag vragen ze te schrappen.

Het loont ook te vragen wie er in elk land werkelijk op de grond staat, en wie de telefoon opneemt als er om zeven uur 's ochtends iets misgaat. Een reis door twee landen loopt over twee sets gidsen, voertuigen en vergunningen, meestal met één organisator die de Egyptische helft zelf uitvoert en aan de andere kant met een vaste partner werkt. Dat antwoord zegt meer over een organisator dan welke reisroutepagina ook.

Eén laatste punt over de volgorde van vastleggen. Het nijlschip bepaalt in de praktijk de data, omdat schepen vaste patronen varen tussen Luxor en Aswan; daarna volgen de binnenlandse vlucht en de vlucht naar Amman, en pas daarna de Jordaanse hotels, die korter van tevoren nog te krijgen zijn. Wie omgekeerd begint en eerst Jordanië vastlegt, komt er vaak achter dat de gewenste vaardatum al weg is.