Paklijst Egypte: tempels, koude nachten en de Rode Zee

Wat trekt u aan in tempels en graven?

Tempels en graven zijn heet, stoffig en vrijwel overal zonder schaduw. Wijd, lang katoen of linnen werkt beter dan een korte broek en een hemdje: bedekte armen en benen zijn in de volle zon koeler en voorkomen dat u in de loop van de middag verbrandt. Lichte kleuren verbergen het kalkstof beter dan donkere. Op archeologische sites geldt in Egypte geen kledingvoorschrift, en niemand houdt u in een korte broek tegen. De reden om u te bedekken is de hitte – en de aandacht die u er daarna op straat mee trekt.

In moskeeën die in gebruik zijn, is het anders. De schoenen gaan uit, schouders en knieën blijven bedekt, en vrouwen hebben iets over het haar nodig. Een grote sjaal regelt dat en bespaart u de omslagdoeken die moskeeën bij de ingang klaarhouden. Koptische kerken zijn minder streng, maar het gevoel ervoor blijft hetzelfde. Neem een sjaal mee die ook woestijnwind en een koud scheepsdek bij nacht aankan. Geen ander los kledingstuk verdient zijn plek in de koffer zo goed.

Er is nog een reden om die sjaal boven aan de lijst te zetten: in Egypte verandert het programma. Een dagdeel in Islamitisch Caïro, een klooster op de Sinaï of een koptische kerk in Oud-Caïro schuift makkelijk in een dag die u als tempeldag had ingedeeld, en dan is bedekt haar de voorwaarde om binnen te komen. Ook op de westoever van Luxor, waar u door werkende dorpen rijdt tussen de monumenten door, is een stuk stof over schouders of hoofd het verschil tussen opvallen en meebewegen. Eén grote, dunne katoenen sjaal doet al dat werk en weegt niets.

Waarom werkt strandkleding nergens anders?

De resorts aan de Rode Zee functioneren als enclaves. Op het terrein is badkleding normaal en niemand zegt er iets van. Loopt u in dezelfde outfit een straat of een markt in Hurghada in, dan bent u de enige die er zo bij loopt. Pak voor twee vakanties: badkleding en lichte omslagstukken voor de kust, plus iets met mouwen voor de weg naar het restaurant. Een sarong of een wijd lang overhemd dekt beide af en droogt in een uur.

Waterschoenen zijn de moeite waard als u vanaf het strand het water in gaat in plaats van via een bootladder. Het koraal in de Rode Zee is scherp, en in het ondiepe zitten zee-egels. Een uv-shirt is belangrijker dan de meesten verwachten: een half uur snorkelen en de rug verbrandt dwars door het water heen zonder dat u het voelt. Het is een van de meest voorkomende problemen die wij aan de kust zien, en het verpest de twee dagen erna.

Wie de kust met het Nijldal combineert, pakt feitelijk twee koffers in één. De verleiding is dan om de strandhelft te laten winnen, omdat die het lichtst is. Dat gaat mis op de dag van de overstap: u komt met slippers en een hemdje aan in Luxor, waar het stof is, waar u in en uit graven klimt en waar de avond koud wordt. Leg de twee helften daarom bewust apart in de tas, zodat u op verhuisdagen niet hoeft te zoeken en de juiste helft bovenop ligt.

Waarom heeft iedereen het koud op een Nijlcruise?

De dagelijkse hitte verhult hoe sterk de temperatuur in Egypte daalt zodra de zon weg is. Tussen ongeveer november en maart is het zonnedek van een schip zodra het donker is echt koud, en de lucht van het water laat het nog kouder aanvoelen. Luxor en Aswan kunnen om twee uur in de middag ruim boven de 30 °C zitten en om negen uur in de avond truienweer zijn. Bijna iedereen pakt voor de middag en brengt de avonden daarna binnen door, omdat er niets warms mee is.

In de woestijn is het erger. In de Westelijke Woestijn of op de Sinaï zorgen een heldere hemel en droge lucht ervoor dat de temperatuur snel daalt zodra het licht verdwijnt. Wie buiten slaapt, heeft een echte fleece of een licht donslaagje nodig en sokken, geen vestje. Daar komt het probleem met de airconditioning bij: bussen, restaurants en hotellobby's draaien koud, dus in de zomer pendelt u de hele dag tussen 40 °C buiten en koelkasttemperatuur binnen.

In de winter is de knik scherper dan een weerbericht laat zien. Aswan zakt na het invallen van de duisternis weleens naar zo'n 8 °C, in de Westelijke Woestijn gaat het 's nachts richting het vriespunt, en op het plateau van Gizeh is een avondbezoek van november tot februari koud. De praktische conclusie is simpel en wordt zelden opgevolgd: één echte warme laag reist het hele jaar mee, ook in de koffer van wie in mei gaat. Hij weegt weinig, hij kost geen ruimte die u anders goed had gebruikt, en er is geen maand waarin u hem gegarandeerd niet nodig heeft.

Hoeveel kleding hebt u werkelijk nodig?

Minder dan er nu in de koffer ligt. Wassen is overal goedkoop en komt meestal dezelfde dag terug, op schepen net zo goed als in hotels, dus drie of vier sets die u onderweg laat wassen verslaan zeven sets die u een trap op moet dragen. Wat uiteindelijk knelt, is niet het aantal schone overhemden. Het is het gewicht van de tas op een dag waarop u van hotel naar binnenlandse vlucht naar afgemeerd schip verhuist, met telkens iemand anders die hem voor een fooi optilt.

De stof bepaalt hoe die paar sets presteren. Katoen en linnen laten lucht door en ruiken na een lange stoffige dag niet zoals polyester dat doet, dus houd synthetisch bij één sneldrogende laag in plaats van de hele garderobe. Over kleur valt iets tegenstrijdigs te zeggen: licht is beter tegen de hitte en slechter tegen het stof, en Egypte is overal stoffig, op de westoever van Luxor en bij de woestijnsites het ergst. Wit oogt halverwege de ochtend al vermoeid. Zand, steen, olijfgroen, lichtgrijs en gewassen blauwtinten verbergen het stof en blijven koel. Zwart is in de zomer de kleur om te mijden.

Voor vrouwen werkt in de praktijk: wijde broeken of lange rokken, met bovenstukken die schouder en bovenarm bedekken en halslijnen die blijven zitten wanneer u zich in een graf vooroverbuigt of in een taxi stapt. Voor mannen: lichte lange broeken en overhemden met mouwen, plus één overhemd met kraag. Die kraag doet in Egypte echt werk: aan een hotelbalie, bij een controlepost of in elk gesprek waarin iemand bepaalt hoe serieus hij u neemt, verschuift hij het antwoord de goede kant op. Volwassen Egyptische mannen dragen in de stad zelden een korte broek, en daarom valt een korte broek van ver af op.

Eén praktische regel scheelt onderweg veel gedoe: houd de was voor op de reis en niet erachteraan. Geef het wasgoed af op de eerste avond dat u twee nachten op dezelfde plek slaapt, niet op de avond voordat u vertrekt. Op een cruise betekent dat de dag waarop het schip in Luxor of Aswan blijft liggen. Wie wacht tot alles op is, staat op de verkeerde ochtend met een natte zak in de hand, en dat is precies de ochtend waarop de bus om zes uur vertrekt.

Hoe beschermt u zich waar geen schaduw is?

In Gizeh is geen schaduw, in Karnak heel weinig en in Abu Simbel niets wat die naam verdient. Wat u in Zuid-Europa zou dragen: ga een stap verder. Een hoed met rand in plaats van een pet, want oren en nek verbranden het eerst. Een zonnebril telt zwaarder dan anders, omdat de lichte kalksteen de hele dag verblindt. Zonnebrandcrème wordt in Egypte verkocht, maar het aanbod is dun en de prijs hoog – neem uw eigen mee, en meer dan u denkt.

Een hoed met koord of kinband is het detail dat iedereen achteraf mist. De wind op de Nijl en in de open woestijn neemt gewone hoeden van het hoofd, soms het water in. Lippenbalsem met zonnefilter is zijn plek waard; droge hitte en wind maken de lippen binnen twee dagen kapot. En denk aan de plekken die iedereen vergeet: de wreef in sandalen en de rug van de handen op een open scheepsdek.

Hitte is in Egypte geen kwestie van comfort maar van planning, en uw uitrusting hoort dat te volgen. Neem een fles die u uit gesloten flessen bijvult en drink voordat u dorst heeft; de droge lucht maakt dat u zweet zonder het te merken. ORS of elektrolytenpoeder hoort van juni tot en met september niet in de categorie maagklachten maar in de categorie hitte, en gaat dan gewoon elke dag mee de dagtas in. Twee dingen die niets kosten en veel opleveren: een kleine handdoek of bandana die u nat maakt, en de discipline om tussen elf en drie binnen te zitten in plaats van door te lopen omdat de reis maar kort is.

Welke schoenen voldoen op ongelijke grafvloeren?

In de graven zitten hellingen, treden en plaatselijk gladgesleten stenen, met fijn stof erbovenop. Sommige gangen zijn steil, en leuningen zitten niet altijd waar ze nodig zouden zijn. Dichte schoenen met wat profiel verslaan sandalen, die vollopen met gruis en wegglijden op gepolijste steen. Wandelschoenen met hoge schacht hebt u niet nodig. Dat is overdreven voor overwegend vlak lopen met korte oncomfortabele stukken, en zware schoenen zijn in de hitte een kwelling.

Een paar sneakers of lichte wandelschoenen plus een paar sandalen dekken de hele reis af. Instappers helpen in moskeeën, waar de schoenen telkens uit moeten en het snel moet gaan. Neem sokken mee waar u niet aan gehecht bent, want aan het eind heeft alles de kleur van de woestijn. Aan de kust komen er slippers bij, en meer schoenen hebt u voor twee weken echt niet nodig.

Twee situaties verdienen een uitzondering op dat minimalisme. De eerste is een landingsveld na een ballonvaart bij Luxor: dat zijn werkende akkers, oneffen en vaak vers geploegd, en u loopt er mogelijk enkele honderden meters naar de ophaalwagen. De tweede is de afdaling van de berg Sinaï, over ruwe stenen treden, moe, na een doorwaakte nacht. In beide gevallen is een dichte schoen met een stevige zool geen voorkeur maar een voorwaarde, en zijn sandalen of iets met een hak de verkeerde keuze. Voor de rest van de reis blijft gelden: hoe lichter de schoen, hoe beter de dag.

Wat neemt u mee voor de woestijn, de Sinaï en een vertrek voor dag en dauw?

Een nacht in de Westelijke Woestijn, bij Siwa of op de Sinaï is het ene deel van een reis door Egypte waarin verkeerde spullen ophouden een ongemak te zijn en u werkelijk slaap gaan kosten. In januari vraagt een woestijnnacht om een echte slaapzak in plaats van een deken, en mensen onderschatten dat omdat diezelfde dag warm genoeg was voor één overhemd. Vraag wie het kamp draait wat er aan beddengoed klaarligt voordat u iets koopt, want een slaapzak die u niet nodig had, is een straf op zich door twee luchthavens. Sokken en een muts om in te slapen doen meer dan nog een trui: liggend op de grond verliest u warmte het eerst via voeten en hoofd.

Zand gedraagt zich anders dan het stof bij de tempels. Het waait, het vindt ritsen, en het werkt binnen een dag in camerahuizen en laadpoorten. Een sjaal voor het gezicht zodra de wind opsteekt is het standaardantwoord, en precies daarom staat één grote sjaal bij ons boven aan de lijst. Vochtige doekjes tellen hier ook, want in een woestijnkamp wast u zich niet, en een kleine droogtas of een plastic zak met sluiting voor telefoon en camera is de paar gram waard. Een hoofdlamp is in een graf optioneel – daar redt de telefoon het – maar in een kamp en op een avondwandeling werkelijk nuttig, omdat u beide handen vrij wilt en een fel telefoonscherm uw nachtzicht bederft.

Twee vroege starts verdienen hun eigen gedachte. De beklimming van de berg Sinaï vertrekt rond middernacht van de kust, eindigt op een lange trap van ruwe steen en speelt zich af boven de 2.000 meter, waar het voor zonsopgang ook in augustus koud is. Het koudste deel is niet de klim maar het wachten op de top, wanneer u bezweet stilstaat tussen andere groepen. Neem een echte warme laag, iets voor uw handen, een hoofdlamp en schoenen waarmee u moe een ruwe trap af komt; het klooster beneden vraagt bovendien bedekte schouders en knieën, dus kies kleding waarmee u daar ook naar binnen kunt. Een ballonvaart bij Luxor is hetzelfde probleem in het klein: van de late herfst tot het vroege voorjaar staat u in het donker op een veld te wachten, en een fleece die u daarna kunt uittrekken is dan geen luxe.

In de woestijn en op de Sinaï telt ook wat u niet aan uzelf hangt. Er is geen winkel, geen apotheek en geen stopcontact, en de dichtstbijzijnde daarvan liggen uren rijden verderop. Neem daarom water voor meer uren dan het programma noemt, iets te eten voor onderweg, uw medicijnen in de dagtas in plaats van in de grote tas, en een powerbank die vol is: koude accu's lopen snel leeg, en juist op een koude ochtend wil iedereen fotograferen. Op de weg naar de oases staan bovendien militaire controleposten waar de inzittenden worden genoteerd, dus houd uw paspoort binnen handbereik en niet onder in de koffer.

Wat hoort er in de reisapotheek tegen maagproblemen?

Reken op minstens één slechte dag. ORS of elektrolytenpoeder is belangrijker dan al het andere, want in deze hitte verandert vochtverlies een lichte maagstoring in een verloren dag met een doktersbezoek. Neem een paar zakjes mee, zodat u ze om drie uur in de nacht bij de hand hebt, voordat iemand een apotheek kan bereiken. Loperamide loont voor reisdagen, maar zie het als een middel om een busrit door te komen, niet als genezing.

Verder: licht pakken. Egyptische apotheken zijn goed, overal aanwezig en goedkoop, en het personeel spreekt vaak Engels – het heeft weinig zin de halve huisapotheek van thuis mee te slepen. Of antibiotica op voorraad voor u zinvol zijn, beslist uw arts, niet wij. Handgel en een pakje zakdoekjes horen er daarentegen wél in, want bij de toiletten van de bezienswaardigheden ontbreken vaak papier en zeep, en meestal wacht daar iemand op een muntje.

Er zijn twee dingen die geen apotheek onderweg voor u oplost. Het eerste zijn uw eigen receptmedicijnen: neem die in de originele verpakking mee, in de handbagage, in een hoeveelheid die de hele reis dekt plus een marge voor een vertraagde terugvlucht, en met een kopie van het recept erbij. Het tweede is het stof. Wie contactlenzen draagt, merkt in de Vallei der Koningen en in de woestijn dat fijn kalkstof zich in de ogen verzamelt; een bril als achtervang en oogdruppels wegen samen bijna niets. Droge lucht doet hetzelfde met neus en keel, en een tube neuszalf of een pakje keeltabletten is de ruimte waard.

Stroom, contant geld en de kleine biljetten voor fooien

Egypte werkt met 220 volt en de ronde tweepolige eurostekker, dus Nederlandse en Belgische stekkers passen zonder adapter. Een kleine stekkerdoos loont toch, omdat hotelkamers zelden genoeg stopcontacten hebben voor twee telefoons en een camera. Een powerbank verdient zijn plek eveneens: u bent lange dagen onderweg en gebruikt de telefoon als camera, kaart en zaklamp, zonder gelegenheid om op te laden.

Een laderkop met drie of vier USB-poorten is in de praktijk het handigste voorwerp op deze hele lijst. Telefoon, tablet, koptelefoon, horloge en bij veel mensen inmiddels ook de camera laden allemaal via USB-C, en één zo'n blokje bezet één stopcontact in plaats van vier. Dat telt op een schip met twee contactpunten in de hut zwaarder dan welke adapter ook. Controleer bij twijfel het typeplaatje van een lader: staat er 100-240 V, dan werkt het apparaat in Egypte precies zoals thuis.

Fooien zijn voortdurend aan de orde en klein. De man die u de boot op helpt, de toiletjuffrouw, de chauffeur, de kamermeisjes. Dat werkt alleen met kleine Egyptische biljetten, en geldautomaten geven grote uit. Wissel vroeg en bewaar de kleine biljetten bewust. Kaarten werken in hotels en grotere restaurants en verder nauwelijks ergens waar het er in het dagelijks leven op aankomt. Neem schone, onbeschadigde euro's of dollars mee om bij aankomst te wisselen.

De grote fooien voor gids, chauffeur en bemanning worden doorgaans aan het eind van de reis overhandigd, en daar volgen twee praktische dingen uit. Dat geld moet de hele reis heel doorkomen in plaats van ongemerkt op te gaan aan taxi's en koude drankjes, en het moet vóór de laatste ochtend al in Egyptische ponden en in bruikbare coupures klaarliggen. Houd het daarom apart van uw dagelijkse uitgaven, in een andere zak of envelop, bij uw paspoort in plaats van in omloop. Vraag bij het boeken ook of fooien in de reissom zitten; aanbieders gaan daar verschillend mee om, en het antwoord bepaalt hoeveel contant geld u werkelijk moet meedragen.

Documenten, kopieën en het papierwerk dat meegaat

Uw paspoort is niet iets wat de hele reis in de hotelkluis blijft liggen. U heeft het nodig voor binnenlandse vluchten, en op de meeste wegen tussen de steden staan controleposten waar buitenlandse passagiers standaard om paspoortgegevens wordt gevraagd. Bewaar het op reisdagen veilig maar bereikbaar, en zet een foto van de pagina met uw gegevens op uw telefoon. Een papieren kopie kost niets en dekt precies het geval waarin die telefoon het ding is dat kwijt is.

Reist u op een e-visum, print de goedkeuring dan uit in plaats van op een scherm te vertrouwen. Uw luchtvaartmaatschappij kan het willen zien op uw eigen vertrekluchthaven, uren voordat iemand in Egypte een mening over u heeft, en telefoons lopen leeg terwijl de wifi op luchthavens onbetrouwbaar blijft. Koopt u het visum juist aan de balie bij aankomst, dan heeft u daar contant geld nodig in een valuta die de balie aanneemt: die balies zijn van banken, er staan pinapparaten, en die vallen vaak genoeg uit om op een slechte dag een echt probleem te worden.

Twee andere papieren zijn hun plek waard. Het eerste is uw polisnummer en het alarmnummer van uw reisverzekering, op papier, want u wilt dat juist op het moment waarop opzoeken het slechtst uitkomt. Het tweede zijn uw wisselbewijzen: ponden terugwisselen aan het eind lukt soms alleen als u het oorspronkelijke bewijs nog heeft, dus houd de strookjes in dezelfde zak als de biljetten. Over die biljetten: de staat telt zwaarder dan de meesten verwachten. Banken en wisselkantoren weigeren buitenlandse biljetten die gescheurd, beschreven, gevlekt of sterk gekreukt zijn, en oudere Amerikaanse dollarseries met het kleine portret worden vaak botweg geweigerd of alleen met korting aangenomen. Vraag bij het wisselen thuis om nieuwe, schone biljetten.

Verdeel die harde valuta bovendien alsof u onderweg één portemonnee kwijtraakt: een deel in de dagtas, een deel in de koffer, een deel in de hotelkluis. Zo blijft een slecht moment vervelend in plaats van dat het de reis breekt. Houd de biljetten plat en droog, want een gevouwen, doorgezweet briefje dat een week in een broekzak heeft gezeten, is precies het soort dat een wisselkantoor weigert.

Camera, stof en de apparatuur die de reis overleeft

Wat camera-apparatuur in Egypte beschadigt, is stof – niet hitte en niet diefstal. Bij de graven hangt fijn kalkpoeder in de lucht, en in de open woestijn komt zand erbij dat in elke naad kruipt. Een lens verwisselen op de westoever met een briesje is de manier waarop sensoren vlekken oplopen, dus doe het zo weinig mogelijk, en als het moet: in een tas of in de auto. Een microvezeldoekje gebruikt u elke dag, en een plastic zak met sluiting om het camerahuis tussen twee sites in doet meer goed dan een dure koffer.

Neem een reserveaccu en een tweede geheugenkaart mee, en ga ervan uit dat u veel meer fotografeert dan thuis. Koude starts voor zonsopgang, op een ballonveld of in de woestijn, trekken accu's sneller leeg dan dezelfde camera midden op de dag doet. Laden gebeurt 's nachts in de hut of op de kamer en niet tussendoor, en dat is de andere helft van het argument voor een powerbank en voor die laderkop met meerdere poorten.

Houd ook rekening met de opnames die geld kosten. Verschillende hoogtepunten hebben een eigen kaartje aan de poort, boven op de hoofdentree: de binnenkamer van de Grote Piramide, en in de Vallei der Koningen de graven van Toetanchamon, Seti I en Ramses V/VI, die geen van drieën in het standaardticket zitten. Ook fotografeerregels verschillen per monument en veranderen regelmatig: in sommige interieurs is een fototicket nodig, in andere zijn camera's helemaal verboden, en flitsen is overal verboden omdat het de pigmenten beschadigt. Ga ervan uit dat u het per graf moet vragen. Kijk vooraf na wat uw reis al dekt en draag voor de rest kleine biljetten, want zulke keuzes dienen zich aan terwijl u er al voor staat en niet in de buurt van een geldautomaat.

Welke tas neemt u mee?

Een zachte tas die u zelf kunt tillen verslaat een grote hardschalige koffer, en de reden is mechanisch en niet esthetisch. Op Nijlschepen en in kleinere hotels gaat uw bagage met de hand over smalle trappen. Binnenlandse vluchten hebben bovendien hun eigen bagagelimiet, die lager ligt dan de franchise op het langeafstandsticket waarmee u aankwam – de meeste mensen ontdekken dat aan de incheckbalie in plaats van bij het boeken. En de luchthaven van Caïro is groot genoeg dat een overstap tussen binnenlands en internationaal echt tijd kost, wat prettiger verloopt met een tas waarmee u kunt doorstappen.

Binnenin werkt indelen op categorie beter dan stapelen in lagen: één zak voor de kleding van deze week, één voor de warme laag die u na zonsondergang nodig heeft, één voor medicijnen en papieren. Alles wordt onderweg licht korrelig, dus een paar losse plastic zakken voor schoenen en gedragen kleding houden het stof bij de rest vandaan. Een kleine dagtas die dicht kan, is meer waard dan een open schoudertas – om dezelfde reden, plus één andere.

Die andere reden is uw geld. Verdeel het voordat u de kamer verlaat en niet op het moment dat er iemand op u staat te wachten: kleine biljetten voor fooien in een bereikbare zak, de uitgaven van vandaag in uw portemonnee, en de eindfooi voor gids, chauffeur en bemanning bij uw paspoort in plaats van in omloop. Een volle portemonnee opentrekken in de drukte van de Khan el-Khalili of op de corniche van Luxor is precies wat u wilt vermijden, en met twee zakken is dat volledig te vermijden.

Wat verandert er tussen hoogzomer en midwinter?

Van juni tot en met september draaien Luxor en Aswan rond de 41 °C, en het midden van de dag is dan niet bruikbaar voor bezichtigen. Dat verandert de indeling van uw dag en niet alleen uw garderobe: vroeg eruit, rond elven klaar, de middag binnen, en aan het eind van de dag weer naar buiten. Pak op twee sets per dag, want de eerste is halverwege de ochtend doorweekt, en leun daarbij op de wasservice in plaats van op volume. De lichtste bedekkende kleding die u bezit, de breedste hoed en meer zonnebrandcrème dan redelijk lijkt.

De winter haalt mensen op de andere manier onderuit. Van december tot en met februari zit Luxor overdag rond de 23 tot 25 °C – het beste tempelweer van het jaar – maar zakt Aswan na zonsondergang weleens naar zo'n 8 °C en wordt het vroeg donker. De avonden vragen dan om een echte jas in plaats van het dunne laagje dat u meenam voor een land dat u zich als heet voorstelt. Op de westoever betekenen die korte dagen bovendien dat u de Vallei der Koningen in de vroege ochtend plant en niet op een lange middag rekent.

Vanaf eind maart is er nog één factor die geen enkele paklijst wegneemt: de chamsin, een hete zuidenwind die een tot twee dagen achtereen zand meebrengt en het zicht tot heel weinig terugbrengt. U kunt er niet omheen plannen, maar een sjaal en iets om een camera in te wikkelen maken van een verloren dag een dag binnen. Alexandrië en de noordkust zijn de andere uitzondering: die krijgen echte winterregen en kunnen van december tot februari grijs en winderig zijn, en dat is de enige plek in het land waar een dagtocht in januari om andere kleding vraagt dan diezelfde dag in Luxor.

Paklijst Egypte: en wat er thuisblijft

De drone blijft thuis. Egypte legt drones streng aan banden, ze worden op het vliegveld in beslag genomen, en er is geen betrouwbare weg om ze terug te krijgen. De filterfles kunt u ook laten staan: flessenwater is overal verkrijgbaar en goedkoop, en navulpunten bestaan buiten uw hotel of schip praktisch niet. Een reisföhn, een zware verrekijker en meer dan een week kleding zijn dood gewicht, want de was is goedkoop en komt dezelfde dag terug.

Een hoofdlamp is optioneel; de telefoon redt zich goed genoeg in de donkere hoeken van een graf. Neem geen sieraden mee waar u rouwig om zou zijn, en niets wat stof kan verpesten. En koop vlak voor vertrek niet in paniek outdoorkleding. Twee wijde overhemden met lange mouwen en een lichte broek die u toch al bezit, doen het werk beter dan dure stoffen die een week van tevoren in haast zijn gekocht.

Ook de wereldstekker mag thuisblijven, want uw eigen laders passen. Datzelfde geldt voor het rolkoffermonster met de harde schaal, voor de tweede paar nette schoenen dat u nooit aantrekt en voor de reisgids van vijf kilo waarvan u de helft op uw telefoon heeft staan. Muntgeld uit de europortemonnee is in Egypte onbruikbaar: wisselkantoren nemen alleen biljetten aan, en fooien geeft u in kleine Egyptische briefjes en nooit in munten.

Wilt u de lijst in één zin: één grote sjaal, één echte warme laag, dichte schoenen, een hoed met rand en koord, zonnebrandcrème, ORS, handgel en zakdoekjes, een stekkerdoos met USB-poorten, een powerbank, uw documenten op papier én op de telefoon, en een dik pak kleine Egyptische biljetten. Al het andere op deze pagina is detail daaromheen. Krijgt u die dingen goed, dan werkt de reis zowel in november als in juli, zowel op de rivier als in de woestijn – en dat kan niet worden gezegd van het meeste wat uiteindelijk in de koffer belandt.