Nijlcruise vanuit Caïro: waarom bijna geen schip deze route vaart

Het korte antwoord over de nijlcruise vanuit Caïro

De nijlcruise die in brochures, op vergelijkingssites en op deze site wordt bedoeld, vaart tussen Luxor en Aswan. Dat is een traject van ruim 200 kilometer, waar de tempels direct aan de aanlegplaats staan of er hooguit enkele minuten vandaan liggen. Caïro ligt honderden kilometers noordelijker, en de rivier daartussen wordt door de cruiseschepen niet geregeld bevaren.

Dat betekent niet dat uw reis niet in Caïro kan beginnen. Dat doet hij bijna altijd. Het betekent dat er tussen Caïro en het schip een verplaatsing zit, en die verplaatsing is geen bootreis maar een vlucht, een nachttrein of een lange autorit. Wie dat vooraf weet, plant anders — en ergert zich achteraf niet aan een dag waar hij niet op had gerekend.

We noemen hier bewust geen kilometeraantal voor het riviertraject Caïro–Luxor en geen aantal schepen dat dit deel bevaart. We hebben daar geen betrouwbare eigen bron voor, en een geschat getal zou juist op een pagina die deze verwarring moet opruimen extra schadelijk zijn.

Deze pagina behandelt daarom twee dingen tegelijk. Eerst wat er wel en niet vaart, en waarom de vloot zich tot dat ene stuk rivier beperkt. Daarna het praktische deel: hoe u Caïro en het zuiden zo aan elkaar knoopt dat er geen dag tussen wegvalt, waar uw nachten het beste terechtkomen en welke vragen u een aanbieder stelt voordat u tekent.

Waarom de schepen niet tot Caïro doorvaren

Het helpt om eerst de rivier zelf goed voor u te zien. De Nijl stroomt van zuid naar noord, en daardoor leest de Egyptische aardrijkskunde omgekeerd: Opper-Egypte is het zuiden rond Luxor en Aswan, omdat het stroomopwaarts en hoger ligt, en Beneden-Egypte is het noorden rond Caïro en de delta. Caïro ligt op het scharnierpunt, precies waar het dal zich opent in de delta. Een cruise van Luxor naar Aswan vaart dus zuidwaarts, tegen de stroming in, en niet naar beneden op de kaart.

De vloot bestaat om één reden, en dat zijn de tempels aan de oever. Vier plekken liggen dicht genoeg bij het water om vanaf een schip bruikbaar te zijn: van noord naar zuid Esna, Edfu, Kom Ombo en Philae. Daaromheen liggen Luxor aan het ene uiteinde en Aswan aan het andere. Die reeks bepaalt het vaarprogramma, en zij houdt bij Luxor op.

Ten noorden van Luxor wordt het dal niet leger, maar wel anders. Dendera ligt zo'n zestig kilometer noordelijker bij Qena, ruim een uur rijden, en Abydos nog verder, ruim drie uur per richting. Beide zijn uitstekend bewaard en beide liggen landinwaarts, zodat u ze over de weg bereikt en niet vanaf een aanlegplaats. Geen enkel standaardschip vaart erheen, hoeveel nachten u ook boekt. Verder noordwaarts richting Caïro liggen Beni Hassan en Amarna, en die vragen doorgaans vergunningen, begeleiding en een trager tempo dan een gewone vakantie van acht dagen verdraagt.

Daarmee is de kern van het antwoord gegeven: tussen Luxor en Caïro ontbreekt de aaneengesloten reeks oeverplekken waarop een vaarprogramma gebouwd kan worden, en de bestaande vloot draait in plaats daarvan een vaste cyclus over het korte stuk waar alles bij elkaar ligt. Er is geen dienstregeling waar u op kunt intekenen, en er is geen haven in Caïro waar u aan boord gaat van het schip dat u in de folder ziet.

Eén detail hoort er meteen bij, want het verklaart waarom zelfs binnen het vaartraject de rivier geen snelweg is. Bij Esna ligt een sluis, en een sluis is één afgesloten kamer die schepen tussen twee waterstanden omhoog of omlaag brengt. Er passen maar enkele rompen tegelijk in. Bereikt een hele vloot de sluis tegelijkertijd, dan gaat men om beurten en kan het wachten oplopen van een uur tot een hele avond. Een rij cruiseschepen laat zich niet inhalen; u neemt uw plek erin.

Hoe u werkelijk van Caïro aan de Nijl komt

De gebruikelijke weg is de vlucht. Caïro naar Luxor duurt ongeveer een uur, en in de praktijk kost dat met transfer en wachttijd een halve ochtend, niet een hele dag. Op de klassieke achtdaagse reis staat deze vlucht op de derde dag, en de lunch wordt al aan boord gebruikt.

De nachttrein is de tweede mogelijkheid. Hij doet er zo'n twaalf uur over tussen Caïro en Luxor of Aswan, maar bespaart wel een hotelnacht. Hij is eenvoudig ingericht en heeft vaak vertraging. Beschouw hem als een budgetkeuze, niet als een romantische.

De weg over land is de derde en de slechtste optie. Die kost bijna een volledige dag en laat u heel weinig zien. Er zijn redenen om ervoor te kiezen, maar het landschap hoort daar niet bij.

Over de vlucht is nog iets meer te zeggen, want daar zitten de valkuilen. Caïro is het knooppunt van het binnenlandse vliegverkeer, en juist naar Luxor en Aswan vertrekken meerdere vluchten per dag. Dat maakt het traject planbaar: wordt er één verzet, dan is er meestal een volgende. Verzet worden ze namelijk regelmatig, soms met uren en soms een dag van tevoren. Plan om die reden marge rond elke internationale aansluiting in plaats van de krapst mogelijke verbinding te boeken, en verifieer bij het boeken welke terminal welke vlucht gebruikt: de luchthaven van Caïro is groot en de terminals liggen ver genoeg uit elkaar dat overstappen echte tijd kost.

Nog een kleinigheid waarop reizigers bij de incheckbalie stuklopen: de bagagelimiet op binnenlandse vluchten ligt lager dan op de langeafstandsvlucht. Een koffer die vanuit Nederland of België zonder opmerking meeging, kan op het sprongetje naar Luxor te zwaar zijn, en wat u onderweg koopt maakt het op de terugweg erger. Weeg hem in het hotel en niet aan de balie.

De nachttrein verdient een eerlijker beoordeling dan hij meestal krijgt, in beide richtingen. Hij rijdt het dal af naar Luxor en verder naar Aswan, met twee- en eenpersoonscoupés, een wastafel, een afsluitbare deur en een maaltijd die naar de coupé wordt gebracht. Hij vertrekt in de avond en zet u in de ochtend in het dal af, en daarmee bespaart hij een hotelnacht én een reisdag. Dat is het hele argument ervoor, en het is een behoorlijk argument. De slaapcoupés zijn beperkt in aantal en in het hoogseizoen uitverkocht, dus dit is geen beslissing om uit te stellen tot u op het station staat. Ons oordeel: één keer is hij de moeite waard als u nieuwsgierig bent, met z'n tweeën reist en wat slaap wilt ruilen voor een gewonnen dag. Reist u met kleine kinderen, heeft u een gevoelige rug of komt u toch al slaap tekort, neem dan de vlucht en boek de hotelnacht.

Blijft de weg over land. Die meet ongeveer 650 kilometer tot Luxor en kost negen tot tien uur, en daar komen de veiligheidsposten onderweg nog bij, waar buitenlandse passagiers routinematig naar hun paspoortgegevens wordt gevraagd. Houd het document of een kopie binnen handbereik in plaats van onder in een koffer, want een tas die op de vluchtstrook uitgepakt moet worden, maakt van een stop van twee minuten er een van tien. Wie deze rit overweegt om onderweg Beni Hassan, Amarna of Abydos mee te pakken, plant geen transfer meer maar een reis op zichzelf, met eigen vergunningen en een eigen tempo.

Wat Caïro vóór het inschepen waard is

Omdat Caïro de startstad is en niet de haven, bepaalt u zelf hoeveel dagen u er neerlegt. Twee volle dagen is het eerlijke minimum: één voor Gizeh en het Groot Egyptisch Museum, één voor het islamitische en het koptische Caïro. Drie dagen maken Sakkara en Dahsjoer mogelijk zonder dat er iets afvalt, en dat is de variant die wij de meesten aanraden. Eén dag betekent Gizeh en verder niets.

De meest gemaakte fout is Gizeh en het Groot Egyptisch Museum op dezelfde dag. Het plateau vraagt ongeveer een halve dag, met ruim een kilometer lopen over zand en gebroken rots die vrijwel iedereen onderschat. Het museum vraagt drie uur als ondergrens, en die drie uur gaan op aan afstand en niet aan leeswerk: de Toetanchamon-zalen liggen aan het einde van een lange wandeling over harde vloeren. Wie negentig minuten inplant, komt daar met vermoeide benen aan en houdt er weinig van over.

De verstandige volgorde is het plateau eerst, bij opening, en het museum rond het middaguur, wanneer de hitte buiten op zijn ergst is en de airconditioning binnen het eigenlijke argument wordt. Neem binnen de trap en niet de lift: de zalen liggen boven, en de lift slaat precies de route over die de architecten het meest aan het hart ging. De toegang loopt normaal via tijdsloten die vooraf online worden geboekt, en in het hoogseizoen zijn die vroeg weg.

Sakkara is bij een piramidedag vaak de betere helft. Het is geen enkel monument maar een dodenstad van enkele kilometers lang, ruim drieduizend jaar in gebruik, met in het midden de trappiramide van Djoser, gebouwd rond 2650 v.Chr. en zo'n eeuw ouder dan Gizeh. De rit loont echter vooral om de graven eromheen: mastaba's van hoge ambtenaren met geschilderde en gehouwen reliëfs van jacht, veldwerk en scheepsbouw, op armlengte en veel beter bewaard dan alles op het plateau, dat binnenin in wezen uit kale gangen bestaat. Dahsjoer ligt nog twintig minuten zuidelijker, is meestal vrijwel leeg, en heeft in de Rode Piramide een afdaling die vergelijkbaar is met die in Gizeh, met een fractie van de drukte.

Het islamitische Caïro is het deel dat de meeste programma's overslaan en dat zich het best te voet laat ontdekken: de al-Muizz-straat als ruggengraat, de Khan el-Khalili, en ten zuiden daarvan de Ibn Tulun-moskee uit de 9e eeuw, vrijwel onveranderd en vrijwel leeg. Ga aan het eind van de middag of in de avond, als de hitte weg is en de Caïrenen naar buiten komen. Koptisch Caïro is een compacte halve dag, en de enige grote bezienswaardigheid die u eenvoudig zonder auto bereikt, want de metro stopt pal bij de ingang.

Alles wat u in Caïro plant, wordt bepaald door het verkeer en niet door de kaart. Van Gizeh naar het centrum is het ongeveer twintig kilometer: een half uur vroeg in de ochtend, bijna twee uur op het verkeerde moment, in dezelfde auto en over dezelfde weg. Twee grote bezienswaardigheden op een dag is realistisch, drie niet. Combineer wat aan dezelfde oever ligt, leg de lange oversteek bij zonsopgang of in de avond, en aanvaard dat de derde naam op uw lijstje bij een andere dag hoort.

Waar u slaapt verandert de reis sterker dan de hotelcategorie. Gizeh zet u naast het plateau en het museum, maar laat u een lange rit naar al het andere. Zamalek op het eiland Gezira is rustiger en groener en ligt centraal voor musea en restaurants. Het centrum is goedkoper, luider en het dichtst bij de middeleeuwse stad. Heliopolis bij de luchthaven heeft alleen zin als u vroeg vliegt — en dat is nu juist het geval op de ochtend dat u naar het zuiden vertrekt.

Hoe een reis vanuit Caïro met nijlcruise is opgebouwd

Bij vrijwel alle aanbieders ziet de reis er verrassend hetzelfde uit. Twee nachten in Caïro voor Gizeh, de sfinx en het Groot Egyptisch Museum. Dan de vlucht naar Luxor en de inscheping. Vier nachten aan boord langs Karnak, de westoever met de Vallei der Koningen, Edfu en Kom Ombo tot Aswan met Philae. Daarna de terugvlucht van Aswan naar Caïro en de vlucht naar huis.

Acht dagen is daarvoor de gebruikelijke lengte, en die is niet krap bemeten: Caïro en de Nijl passen er ruim in. Wat er in acht dagen niet meer bij past, is Abu Simbel of de Rode Zee. Daarvoor heeft u tien dagen of twee weken nodig.

Als u in een aanbieding leest dat de reis vanuit Caïro vertrekt, wordt daarmee vrijwel altijd deze vorm bedoeld: Caïro als startstad van de reis, niet als vertrekhaven van het schip. Dat is geen misleiding maar een verkorting — alleen leidt die geregeld tot de verwachting dat men bij de piramides van wal steekt.

Uitgeschreven per dag ziet die achtdaagse vorm er zo uit. Dag één is de aankomst in Caïro en de transfer naar het hotel. Dag twee is Gizeh in de ochtend en het Groot Egyptisch Museum daarna. Dag drie is de korte vlucht naar het zuiden, aan boord voor de lunch en Karnak in het late middaglicht, wanneer de drukte is afgenomen. Dag vier is de westoever: Vallei der Koningen, de tempel van Hatsjepsoet en de Memnonkolossen, begin van de middag terug aan boord, waarna het schip verder vaart. Dag vijf brengt Edfu en Kom Ombo, dag zes Aswan met Philae en de granietgroeven. Dag zeven is de vlucht terug naar Caïro, met in de middag ruimte voor het islamitische Caïro en de Khan el-Khalili. Dag acht is de transfer naar de luchthaven.

Eén rekensom hoort u vooraf te maken, want daar begint de meeste teleurstelling: cruisenachten worden royaal geteld. U gaat rond het middaguur aan boord en verlaat het schip na het ontbijt, dus vier nachten komen neer op ongeveer drie bruikbare dagen, waarvan bovendien een deel afgemeerd in de haven wordt doorgebracht. Drie nachten komen neer op een dag of twee. Vraag dus niet hoeveel nachten er op het ticket staan, maar hoeveel hele dagen u koopt tussen Karnak aan het ene eind en Philae aan het andere.

Wat de cruise tussen Luxor en Aswan werkelijk aandoet

Minder plekken liggen echt aan het water dan de reclame suggereert, en dat onderscheid is precies waar de verwachting over Caïro ook op stukloopt. Kom Ombo is de enige grote tempel waar u van het schip stapt en de treden vanaf de aanlegplaats op loopt. Hij is gebouwd voor twee goden tegelijk — Sobek, de krokodillengod, en Haroëris, een vorm van de oudere Horus — en daardoor komt alles dubbel voor: twee ingangen, twee heiligdommen, van bijna alles twee, met een krokodillenmuseum ernaast. Aan het eind van de middag, met het licht dat wegtrekt, hoort hij bij de betere uren op de rivier.

Edfu ligt landinwaarts, dus daar gaat u met een paardenkoets of een minibusje naartoe. Het is een van de best bewaarde tempels van Egypte en de rit ernaartoe is kort. Eén ding regelt u beter vooraf: de koetspaarden verkeren niet allemaal in goede staat, en er is normaal gesproken een minibusje beschikbaar als u erom vraagt. Organisatoren zijn aan dat verzoek gewend en niemand kijkt ervan op. Op de kade regelen is lastiger dan bij de boeking.

Esna is de tempel die de meeste passagiers nooit betreden. Hij ligt verzonken onder het straatniveau van een gewone, werkende stad, zodat u ernaartoe afdaalt in plaats van omhoog te lopen. Pal ernaast ligt de sluis, en voor veel reizigers is die sluis alles wat ze van Esna meekrijgen. Of de tempel in uw vaart zit, bepaalt de organisator en niet de rivier; vraag het dus na in plaats van het aan te nemen.

In Luxor liggen Karnak en de Luxor-tempel een paar autominuten van de aanlegplaats, en de Vallei der Koningen ligt op de westoever aan de overkant van de rivier: een busochtend, of u nu op een schip of in een hotel heeft geslapen. In Aswan staat Philae op een eiland en bereikt u hem met een motorboot vanaf een steiger buiten de stad. De tempel werd in tienduizenden genummerde blokken gezaagd en op het buureiland Agilkia opnieuw opgebouwd toen de dammen het water eromheen deden stijgen.

Het voordeel van het schip is dus echt, maar smal. Het dekt twee tempels midden op de route die vanaf elke andere basis lastig zijn, en het brengt u naar de rest in precies dezelfde voertuigen die een hotel voor u zou hebben besteld. Daar staat een timingvoordeel tegenover dat zwaarder weegt dan de meesten denken: schepen bereiken Edfu en Kom Ombo meestal vroeg of laat, voor of na de groepen die over de weg uit Luxor en Aswan komen. Dezelfde tempel midden op een rijdag is een hete parkeerplaats met een wachtrij.

Wat het schip niet kan, hoort er even eerlijk bij. Karnak is een complex waaraan ongeveer tweeduizend jaar lang is gebouwd en herbouwd, en het verdient een halve dag. Op een cruise krijgt het die niet, want het schip moet ergens zijn. De westoever beloont twee volle dagen, en geen enkel cruiseprogramma geeft u er twee. Doen die twee feiten pijn, dan is de cruise niet uw reisvorm en heeft u uw antwoord al.

Wat dit betekent voor de vaarrichting van uw cruise

Stroomopwaarts van Luxor naar Aswan is de klassieke richting en duurt meestal vier nachten. Die begint met het zwaarste geschut, Karnak en de Vallei der Koningen, wordt via Edfu en Kom Ombo rustiger en eindigt in Aswan, de meest ontspannen van de drie steden. Stroomafwaarts van Aswan naar Luxor zijn het normaal gesproken drie nachten, omdat de stroming het werk doet, en die richting is op hetzelfde schip in dezelfde week goedkoper.

Voor een reis die in Caïro begint en daar ook eindigt, kan het allebei, omdat u aan het ene uiteinde heen- en aan het andere terugvliegt. De richting bepaalt dan waar u meer tijd heeft en wat u eraan vast kunt knopen: wie in Aswan eindigt, bereikt Abu Simbel als dagexcursie; vanuit Luxor lukt dat niet.

Wie na de cruise doorreist naar de Rode Zee, draait de rekensom om. Dan is eindigen in Luxor praktischer, omdat de kust daarvandaan ongeveer vier uur rijden is. Caïro komt in die variant alleen nog aan het begin van de reis voor.

Het prijsverschil is concreter dan een gevoel: op hetzelfde schip kost de noordwaartse vaart doorgaans tien tot vijftien procent minder, simpelweg omdat er een nacht af gaat en de stroming meehelpt. Kiest u die richting alleen om het geld, weet dan wat u ervoor terugkrijgt. De rustige etappe zit dan vooraan en de week eindigt met de drukste en heetste plekken in Luxor, precies wanneer u van tempels verzadigd raakt, gevolgd door ontscheping bij dageraad.

Voor een reis vanuit Caïro heeft de zuidwaartse richting nog een tweede voordeel, en dat is de plek van Abu Simbel in uw schema. Eindigt u in Aswan, dan komt die excursie aan het slot te liggen in plaats van ergens in het midden geperst, en dan hoeft hij niet tegen een vaarschema in gepland te worden. Caïro ligt aan beide uiteinden van de reis gelijk: u vliegt heen naar Luxor en terug vanuit Aswan, of andersom.

Waar uw nachten het beste terechtkomen

Als u één nacht kunt toevoegen aan een reis vanuit Caïro, is de beste besteding meestal geen extra cruisenacht. Vrijwel elke vaart eindigt in Aswan en veel passagiers vliegen dezelfde ochtend weg, zodat hun Aswan neerkomt op een gejaagd bezoek aan Philae tussen de loopplank en het vliegveld. Eén hotelnacht aan wal koopt daar een ontspannen middag op het water voor terug, een avond op de corniche, en Abu Simbel zonder een vertrek midden in de nacht tegen een vaarschema in.

De andere goede plek voor een extra nacht ligt aan het begin van het zuidelijke deel: één nacht in Luxor vóór het inschepen. De westoever verdient een eigen ochtend, vóór de aankomst van de touringcars, en die krijgt hij in het standaardprogramma zelden. Diezelfde nacht levert u de verlichte Luxor-tempel in de avond op, en het is de enige manier om de ballonvaart bij zonsopgang zonder gepuzzel in te passen — een minibus haalt u ruim voor het licht op, en alles eromheen kost meer tijd dan het uur in de lucht.

De prijs van beide is dezelfde: een extra verhuizing, en een nacht die u in feite twee keer betaalt, want de hut aan boord loopt door. Voor de meeste reizigers is dat het waard, omdat een ochtend op de westoever of een middag op het water in Aswan blijft hangen en een zoveelste nacht afgemeerd in de haven niet.

In Caïro werkt de rekensom net andersom. Daar koopt een extra nacht wél een bezienswaardigheid, namelijk Sakkara en Dahsjoer of een tweede museum, want de stad heeft nu eenmaal meer te bieden dan in twee dagen past. Kiest u tussen een derde nacht in Caïro en een extra nacht in het zuiden, dan is de vraag simpel: wilt u meer zien of rustiger zien.

Eén nacht is vrijwel altijd verkeerd besteed, en dat is de nacht direct vóór een vroege binnenlandse vlucht in een hotel aan de andere kant van Caïro. De luchthaven ligt aan de noordoostrand van de agglomeratie en Gizeh aan de westrand, en op het verkeerde uur snijdt die transfer de hele stad door. Slaapt u de laatste Caïronacht dicht bij het vliegveld, dan begint uw cruisedag ontspannen in plaats van in het donker in de file.

De vaarten die er ten zuiden van Aswan wel zijn

Wie een cruise zoekt die niet de standaardroute is, moet niet naar het noorden kijken maar naar het zuiden. Op het Nassermeer, ten zuiden van de Aswandam tussen Aswan en Abu Simbel, varen schepen drie of vier nachten. De tempels daar zijn steen voor steen verplaatst toen het meer zich vulde, en u komt er vanaf het water aan, niet vanaf een parkeerplaats.

Slechts weinig schepen bevaren het meer, de afvaarten zijn navenant beperkt, en meestal wordt de vaart aan een klassieke cruise vastgeknoopt in plaats van dat hij die vervangt. Als vervanging voor de ontbrekende route vanuit Caïro voldoet hij niet, als aanvulling wel.

Het tweede alternatief is de dahabiya: een plat zeilschip voor ongeveer een dozijn passagiers, dat aanlegt bij zandbanken en dorpen waar de grote schepen niet terechtkunnen. Hij vaart hetzelfde traject tussen Luxor en Aswan, alleen langzamer en in kleiner gezelschap, en hij kost per persoon aanzienlijk meer.

Op het Nassermeer gaat het om Nubische monumenten en leeg water: Kalabsha, Wadi es-Sebua en Amada, met Abu Simbel als eindpunt. Misschien komt u er op een dag twee andere schepen tegen, en precies dat is de charme. Het eerlijke oordeel blijft dat de meeste eerste bezoekers dit niet nodig hebben. Abu Simbel is vanuit Aswan een korte vlucht of een lange rit, en de dagexcursie kost een fractie van zo'n cruise. Neem het meerschip als u de kleinere Nubische tempels en de leegte wilt, en laat het als uw tijd in Egypte krap is.

Bij de dahabiya leveren de extra nachten geen extra tempels op, en dat is het punt dat het vaakst wordt misverstaan. Ze leveren ligplaatsen bij zandbanken op, dorpswandelingen, de rotsgraven van El Kab, de steengroeven van Gebel el-Silsila en middagen zonder programma. Er is geen entertainmentprogramma en geen zwembad dat die naam verdient, en als de wind wegvalt neemt een sleepbootje het over. Vraag daarom concreet hoeveel van het traject werkelijk wordt gezeild en hoeveel gesleept. Verkoopt een gewoon motorschip u zeven nachten op de standaardroute, stel dan dezelfde vraag omgekeerd: wat zit er in die extra nachten, want de lijst tempels tussen Luxor en Aswan wordt niet langer naarmate u meer betaalt.

Wat u aan boord wel en niet aantreft

Het sterkste praktische voordeel van een cruise is dat u één keer uitpakt. Geen tweede incheck, geen ochtend waarop u ontbijt met de koffer al op de gang, geen dode uren in de lobby tot de kamer klaar is. Over een week in het zuiden bespaart dat het grootste deel van een dag en een hoop kleine ergernissen — en na twee drukke dagen in Caïro voelt dat anders dan het op papier klinkt.

De prijs daarvan is de kamer zelf. Hutten op standaardschepen zijn klein, de badkamers nog kleiner, en de ramen kunnen niet open. 's Nachts hoort u de motor en in de haven de generator. Hotelkamers in Luxor en Aswan zijn bij gelijke categorie eenvoudigweg beter: meer ruimte, een behoorlijke douche, een zwembad dat in de middaghitte ergens goed voor is. Als het u uitmaakt waar u slaapt, is die vergelijking niet spannend.

Bij die categorie hoort een waarschuwing, want daar lopen mensen tegenaan. De classificatie van Egyptische schepen is een lokale classificatie en niet gelijk te stellen aan hotelsterren elders. Onder hetzelfde vijfsterrenlabel vallen zowel schepen die vorig seizoen zijn opgeknapt als schepen met vermoeide hutten en zwakke airco. Een vijfsterrenschip is datgene waaraan de exploitant het laatst geld heeft uitgegeven, en daarom zegt de datum van de laatste renovatie meer dan het aantal sterren. Ook de ligging van de hut telt: benedendek dicht bij het achterschip is duidelijk luider, terwijl het prijsverschil tussen de dekken meestal klein is.

Volpension is op de rivier standaard, en het eten herhaalt zich vanaf de vierde dag. Dat is geen schandaal, wel iets om te weten voordat u zeven nachten boekt in plaats van vier.

Wat de meesten zich een jaar later herinneren, is geen tempel maar de dektijd tussen de excursies door. Waterbuffels op de oever, kinderen die vanuit een roeibootje zwaaien, een reiger die voor de boeg opstijgt. Dat is geen opvulling tussen de bezienswaardigheden; voor veel reizigers is dat het eigenlijke argument om te varen in plaats van te rijden.

In welke maanden dit het prettigst vaart

Oktober tot en met april is het aangename venster op de rivier, maar het is niet één temperatuur. Oktober en april halen overdag nog zo'n 35 °C, wat op een westoever zonder schaduw flink aankomt. Hartje winter is milder, ongeveer 22 tot 25 °C overdag, en in januari is het aan dek 's nachts echt koel — neem dus meer mee dan u van Egypte verwacht.

In de zomer loopt het in Aswan op tot boven de 40 °C. De schepen varen door en de prijzen dalen, maar de middaguren brengt u binnen door met draaiende airco, en een zomerreis moet worden opgebouwd rond vroege starts en een lange middagpauze. Dat geldt net zo goed voor uw dagen in Caïro, waar juli en augustus geregeld boven de 38 °C komen, met daarbij zware smog.

November tot en met februari is tegelijk het aangenaamste en het volste deel van het seizoen. De keerzijde is dat precies in die maanden de betere gidsen, de betere schepen en de hotelkamers met uitzicht het eerst weg zijn. Kerst en februari worden maanden van tevoren vastgelegd. Wie in dat venster wil varen en ook nog een specifiek schip wil, boekt niet drie weken van tevoren.

Voor de twee vluchten in uw schema betekent het seizoen weinig, maar voor uw dagindeling des te meer. In Luxor liggen de graven onbeschut in de zon en serieus bezichtigen gebeurt vóór elf uur; in Aswan speelt zich meer op het water af, wat helpt. Tussen mei en september straft elke ongestructureerde middag zichzelf af, in welke van de drie steden dan ook.

Als een aanbieding toch een cruise vanuit Caïro belooft

Vraag dan drie dingen na, en doe dat schriftelijk. Ten eerste: in welke haven wordt ingescheept en in welke ontscheept? Ten tweede: hoe komen we tussen Caïro en die haven heen en terug, met welk vervoermiddel en op welke dag? Ten derde: hoe heet het schip, met naam, niet met sterrencategorie.

Deze drie antwoorden lossen vrijwel elke onduidelijkheid op. In verreweg de meeste gevallen zal blijken dat de reis in Caïro begint en de cruise in Luxor of Aswan, en dat daartussen een binnenlandse vlucht zit. Daar is niets mis mee. U moet het alleen weten voordat u tekent, en niet pas wanneer u het reisschema leest.

Vraag bovendien wat er gebeurt als het schip wisselt. Omboekingen komen voor, en dezelfde categorie betekent niet een vergelijkbaar schip.

Bij de naam van het schip horen nog twee vervolgvragen. Wanneer is het voor het laatst gerenoveerd, en op welk dek en in welk deel van het schip ligt onze hut? Een naam vertelt u wie het schip exploiteert en in welke klasse het valt, niet in welke staat de hutten nu verkeren: vloten worden verkocht, verbouwd en verplaatst, dus een schip dat drie jaar geleden uitstekend was, hoeft dat nu niet te zijn. Laat de gegevens van het werkelijke schip op uw werkelijke data bevestigen in plaats van op brochurefoto's af te gaan, want die zijn doorgaans het oudste onderdeel van de hele transactie.

Even belangrijk is wat er in de prijs zit. Op de gebruikelijke achtdaagse vorm zijn de binnenlandse vluchten Caïro–Luxor en Aswan–Caïro, de entreegelden volgens programma, de transfers en een egyptoloog als gids normaal gesproken inbegrepen. Doorgaans niet inbegrepen zijn de internationale vluchten, het visum, de fooien, de drankjes bij de maaltijden en de excursie naar Abu Simbel. Laat dat rijtje bevestigen in plaats van het aan te nemen: juist bij vergelijkingen tussen aanbieders zit het verschil vaker in die lijst dan in het schip.

En stel de vraag die reizigers zelden stellen: staat Esna op het programma als tempel of alleen als sluis, en hoe zijn Edfu en Kom Ombo in de dag ingepast? Dat is geen muggenzifterij. Het zijn precies de punten waarop twee programma's die op papier identiek lijken, in de praktijk uiteenlopen.

De fouten die deze combinatie het vaakst verpesten

De eerste is inmiddels duidelijk: aannemen dat het schip in Caïro vertrekt en daar pas op de dag zelf achter komen. De tweede is Gizeh en het Groot Egyptisch Museum in één dag persen, waardoor beide half worden bezocht en de dag eindigt met vermoeide benen en geen heldere herinnering aan een van beide.

De derde is de aansluiting. Wie de binnenlandse vlucht naar Caïro op de laatste dag krap tegen de internationale vlucht aan plant, gokt op een dienstregeling die regelmatig schuift, in een luchthaven waar de terminals ver uit elkaar liggen. Neem marge, of plan een laatste nacht in Caïro.

De vierde is het tellen van nachten als dagen, zowel aan boord als in Caïro. Vier cruisenachten zijn ongeveer drie bruikbare dagen, en een aankomstdag in Caïro waarop u om vier uur 's middags landt, is geen dag in Caïro.

De vijfde is de dagtocht waar een overnachting hoort. Luxor vanuit Hurghada, Abu Simbel vanuit Aswan en voor de middag weer terug, Alexandrië vanuit Caïro voor zonsopgang: het wordt allemaal verkocht, het kan allemaal, en bij elk daarvan zit u het grootste deel van de dag in een voertuig voor korte tijd ter plaatse. Is er een overnachting mogelijk, neem dan de overnachting.

De zesde is klein en kost u alleen geld en gedoe: de bagagelimiet op de binnenlandse vlucht. En de zevende is een plan dat Caïro drie keer aandoet. De geografie maakt heen-en-weer reizen duur, omdat Caïro het knooppunt van het binnenlandse vliegverkeer is en u die knooppunttol elke keer opnieuw betaalt. Routes die in één richting het dal af lopen, werken beter dan routes die dezelfde stad blijven herhalen.

Hoeveel dagen de combinatie vraagt

Onder een week gaat de meeste tijd op aan luchthavens en transfers. Als Caïro en een nijlcruise allebei in het programma moeten, is acht dagen de verstandige ondergrens, en tegelijk de meest gekozen lengte.

Met tien dagen komen Abu Simbel en een rustiger verblijf in Aswan erbij, zonder dat het een rondrit voor zonsopgang wordt. Twee weken maken daarbovenop de Rode Zee mogelijk, en dan is de reis niet langer een nijlcruise met Caïro ervoor, maar een reis met drie duidelijk gescheiden delen.

Heeft u een nacht over en weet u niet waar die heen moet: plak die vóór de inscheping aan Luxor vast. De westoever verdient een eigen ochtend, en die krijgt hij in het standaardprogramma zelden.

Heeft u meer dan acht dagen, dan is de verstandige regel: één echte toevoeging, niet drie. De gebruikelijke kandidaten liggen ver uit elkaar in wat ze kosten. Abu Simbel ligt zo'n 280 kilometer ten zuiden van Aswan, drie tot drieënhalf uur per richting over de weg of een korte vlucht. Dendera ligt ruim een uur van Luxor en is daarmee de goedkoopste toevoeging van allemaal; Abydos vraagt een volle dag. De Rode Zee vraagt een noordwaartse vaart en een ochtend rijden van Luxor naar Hurghada, waarvandaan bovendien merkbaar meer rechtstreekse vluchten naar Europa gaan. Alexandrië ligt met de sneltrein ongeveer tweeënhalf uur van Caïro en verdient een overnachting in plaats van een dagtocht. En Bahariya met de Witte Woestijn ligt vier tot vijf uur van Caïro, voor een nacht in een kamp tussen krijtfiguren.

Waar die toevoeging in uw schema past, hangt aan hetzelfde scharnier als de rest van deze pagina. Alles rond Caïro plakt u aan het begin of het einde, alles rond Luxor en Aswan aan het zuidelijke blok. Er tussenin schuiven kan niet, want daar zit de vlucht — en dat is, in één zin, waarom een nijlcruise vanuit Caïro niet bestaat en een reis vanuit Caïro met een nijlcruise erin wel.