Aswan
De Aswandam is een van de grootste bouwprojecten van de twintigste eeuw en tegelijk een van de minst lonende halve uren op een reis door Opper-Egypte. Hij heeft de Nijl hervormd, de jaarlijkse overstroming beëindigd, Nubië onder water gezet en de redding van Abu Simbel en Philae afgedwongen. Vanaf het uitzichtplatform ziet u daar vrijwel niets van. Precies daarom moet iemand het uitleggen voordat u daarboven staat.
De Aswandam ligt enkele kilometers stroomopwaarts van Aswan, boven de oudere dam die de Britten in 1902 voltooiden. Het is geen betonnen muur maar een stortdam: bijna vier kilometer rots en klei dwars over de Nijl, ongeveer 110 meter hoog, met een weg over de kruin. Hij werd gebouwd tussen 1960 en 1970. Wie boven staat, ervaart vooral de breedte, niet de hoogte.
De politiek erachter is interessanter dan het bouwwerk. In 1956 trokken de Verenigde Staten en Groot-Brittannië hun financiering terug; Nasser nationaliseerde daarop het Suezkanaal, en de Sovjet-Unie leverde geld en ingenieurs. De dam werd de stenen geloofsbelijdenis van een onafhankelijk Egypte. Dat verklaart ook het lotusvormige Egyptisch-Sovjet-vriendschapsmonument op de westoever, waar niemand die onvoorbereid aankomt iets van begrijpt.
Twee van die getallen neemt u het best mee naar boven. Bijna vier kilometer betekent dat het oversteken met de auto minuten duurt en geen seconden, en dat de kruin breed genoeg is voor een weg, een uitzichtterrein en een parkeerplaats zonder dat het geheel ooit als bouwwerk overkomt. Tien jaar bouwtijd betekent dat de dam precies opklom terwijl de tempels erachter in blokken werden gezaagd en verplaatst. Dat verband in de tijd legt bijna geen bezoeker uit zichzelf.
De reden is geologisch. Ten noorden van Aswan loopt de Nijl door zandsteen en verder noordwaarts door kalksteen, door een brede overstromingsvlakte zonder vaste ondergrond om tegenaan te bouwen. Bij Aswan stuit de rivier op graniet, en die rots breekt het water op in armen tussen eilanden. Dat is de Eerste Cataract. Zij levert precies wat een dam nodig heeft: harde rots aan beide oevers, een duidelijk punt om de rivier te sluiten, en stroomopwaarts een dal dat diep genoeg is om vast te houden wat u tegenhoudt.
De oude Egyptenaren lazen diezelfde lijn op dezelfde manier. De Eerste Cataract was het grootste deel van de oudheid de zuidgrens van Egypte, de stad op het eiland Elephantine was de grenspost, en een in de rots uitgehakte nilometer mat daar de jaarlijkse vloed, want alles stroomafwaarts hing af van de hoogte van het water. Vier millennia en twee dammen later koos de moderne staat dezelfde plek om dezelfde reden. Die doorlopende lijn is interessanter dan de aarden wal zelf.
Het graniet verklaart nog iets wat u waarschijnlijk dezelfde ochtend ziet. De onvoltooide obelisk ligt een paar minuten verderop in de oude groeven midden in het huidige Aswan, omdat de harde steen hier lag. De obelisken van Karnak, de granieten kolossen en de sarcofagen in de piramides kwamen hiervandaan en gingen stroomafwaarts, soms bijna duizend kilometer ver. De rots die deze damplek mogelijk maakte, is dezelfde rots waar de antieke steenhouwers op afkwamen.
Dit is de meest voorkomende verwarring in Aswan, en die ligt niet aan u maar aan de programma's. Er zijn twee dammen. De oude dam van Aswan, in 1902 door de Britten voltooid en daarna twee keer verhoogd, is een gemetselde kering enkele kilometers stroomafwaarts, en daar rijdt u met de auto overheen. De hoge dam is de veel grotere aarden en stenen stortdam stroomopwaarts, gebouwd tussen 1960 en 1970. Een ochtendexcursie steekt beide vaak over zonder dat iemand het benoemt.
Ter plekke uit elkaar houden is eenvoudig zodra u het weet. Rijdt u over iets dat als een muur aanvoelt, met de val zichtbaar onder u, dan is dat de dam van 1902. Staat u op een brede wal van rots en klei en merkt u nauwelijks dat er een bouwwerk onder u ligt, dan is dat de hoge dam. De aanlegsteiger voor de Philae-boot ligt tussen de twee in, en daarom komt de dam hoe dan ook op uw route voor, of u er nu stopt of niet.
De oude dam hoort ook bij het verhaal van Philae. Na de voltooiing in 1902 stond de tempel het grootste deel van elk jaar deels onder water, en bezoekers roeiden tussen half verzonken zuilen door. Elke verhoging duwde het water hoger. De hoge dam zou het karwei hebben afgemaakt en het eiland blijvend hebben verdronken, en daarom kwam de reddingsoperatie pas toen, en niet zestig jaar eerder.
Duizenden jaren lang trad de Nijl elke zomer buiten zijn oevers, en het Egyptische leven was daarnaar ingericht. De dam heeft daar een einde aan gemaakt. Het water staat tegenwoordig in het Nassermeer en wordt naar behoefte afgegeven, wat twee of drie oogsten per jaar betekent in plaats van één, en akkerland dat op de woestijn is veroverd. Het betekent ook opslag over meerdere jaren: het reservoir ving halverwege de jaren zeventig en in 1988 gevaarlijke overstromingen op en hielp Egypte door de droogtejaren van de jaren tachtig heen.
Achter de dam strekt het Nassermeer zich zo'n 500 kilometer naar het zuiden uit, tot over de grens in Soedan, waar het Nubiameer heet. De krachtcentrale werkt met twaalf turbines en levert ongeveer 2.000 megawatt. Halverwege de jaren zeventig was dat ruwweg de helft van de Egyptische stroom. De behoefte van het land is sindsdien enorm gegroeid, en het aandeel van de dam is tegenwoordig klein. Hij blijft in de eerste plaats een bouwwerk voor waterbeheersing en geen energieproject.
De helderste formulering van de verandering is deze. Vóór 1970 viel de beslissing over de hoeveelheid water die Egypte dat jaar kreeg in Ethiopië en Oost-Afrika, maanden eerder, en het land kwam erachter zodra de rivier aankwam. Na 1970 valt die beslissing in een regelkamer bij Aswan. Dat is een enorme verschuiving in wie de kraan bedient, en het is de reden dat de dam als nationale prestatie geldt en niet als een stuk infrastructuur.
Vanaf de kruin is het stuwmeer enorm en volstrekt kenmerkloos. Foto's ervan stellen op een heel specifieke manier teleur: er staat niets in beeld dat maat geeft, dus een watervlakte van 500 kilometer lang komt eruit als elk ander meer op een heldere dag. U kijkt hier niet naar een uitzicht maar staat bij de kraan, en hoe eerder u dat aanvaardt, hoe beter het halve uur verloopt.
Het is een werkend reservoir en geen decor. Het vangt vloeden op, geeft over het jaar af, buffert jaren met een lage Nijl, en verliest zeer veel water door verdamping, want een meer van die omvang dat open ligt in een van de heetste en droogste streken ter wereld kan niet anders. Dat verdampingsverlies is blijvend en het is de prijs van de vloed vasthouden in de woestijn in plaats van hem naar zee laten lopen. Daarnaast is het een visgebied: de vis op een menukaart in Aswan komt vaak uit dit water.
Er varen boten, al zijn het er zeer weinig. Nassermeercruises gaan tussen Aswan en Abu Simbel, meestal drie of vier nachten, langs de Nubische tempels die zijn verplaatst toen het meer volliep: Kalabsha, Wadi es-Sebua, Amada. Het is er zo rustig dat u op een dag misschien twee andere schepen passeert. Dit is een aparte reis, los van een nijlcruise, die immers de rivier ten noorden van de dam bevaart. De aantrekkingskracht zit erin dat u de tempels vanaf het water bereikt en niet vanaf een parkeerplaats.
De oude overstroming bracht niet alleen water maar ook slib. Dat slib bemestte de akkers en bouwde de delta elk jaar opnieuw op. Tegenwoordig bezinkt het in het Nassermeer. De Egyptische landbouw draait daarom op kunstmest, wat geld en energie kost. De Middellandse Zeekust, die geen aanvoer van sediment meer krijgt, erodeert; zout water dringt verder het land in; en de visserij voor de kust leed eronder toen de jaarlijkse toevoer van voedingsstoffen uitbleef.
Doordat er het hele jaar door wordt geïrrigeerd, is bovendien het grondwaterpeil onder de akkers gestegen, en onder de monumenten. Grondwater trekt zout in de antieke steen, en daarom ziet u in Luxor en Karnak drainagewerken rond de tempels. Door kanalen die het hele jaar water voeren, kon bilharzia zich verder verspreiden. Eerlijk samengevat: Egypte heeft betrouwbaar water gekocht en een werkend natuurlijk systeem verloren, en beide helften van die zin zijn tegelijk waar.
Zout is het terugkerende thema in dit alles. Het hoopt zich op in bodems die het hele jaar water krijgen en nooit meer door een vloed worden doorgespoeld, het kruipt in tempelfunderingen, en het dringt landinwaarts vanaf een kust die de rivier niet langer terugduwt. Geen van die processen is op een willekeurige dag dramatisch, en juist daarom waren ze in 1960 makkelijk weg te wuiven en zijn ze nu moeilijk terug te draaien. De dam heeft de problemen van de Nijl niet weggenomen. Hij heeft ze ingeruild voor een tragere reeks die zonder seizoen aankomt.
Het stuwmeer overspoelde het Nubische thuisland, een lang lint van rivierdorpen tussen Aswan en de Soedanese grens. In de jaren zestig werden ongeveer honderdduizend mensen hervestigd, al lopen de aantallen per bron uiteen, ruwweg de helft in Egypte en de helft in Soedan. De Egyptische Nubiërs kwamen terecht bij Kom Ombo, op geïrrigeerd land ten noorden van Aswan. De Soedanese Nubiërs trokken oostwaarts naar Khashm el-Girba. De stad Wadi Halfa verdween volledig onder water.
De nieuwe dorpen werden op de tekentafel ontworpen, ver van de rivier, in een landschap dat niets gemeen had met het verlaten land. De taal en identiteit van de Nubiërs hebben het overleefd. Nubische gemeenschappen op het eiland Elephantine en op de westoever van Aswan horen tegenwoordig bij het bezoekersprogramma, soms nogal geënsceneerd. Het Nubisch Museum in Aswan behandelt de hervestiging serieus en is het betere uur.
Goed om te weten: de verhuizing van de jaren zestig was niet de eerste. De oude dam stroomafwaarts werd na 1902 twee keer verhoogd, en elke verhoging duwde het water verder naar het zuiden en ontruimde dorpen die al een keer opnieuw waren opgebouwd. Tegen de tijd dat de hoge dam het meer vulde, waren families in dat stuk rivier binnen één mensenleven meermaals verdreven. Niets daarvan staat op de kruin vermeld en niets daarvan is er te zien, en dat is de eerlijke grens van wat een uitzichtplatform kan.
Het stijgende water bedreigde tientallen monumenten, en UNESCO voerde vanaf 1960 een reddingscampagne. Abu Simbel werd tussen 1964 en 1968 in blokken gezaagd, ongeveer 65 meter hoger geplaatst en zo'n 200 meter naar achteren verschoven, op een kunstmatige heuvel die de oorspronkelijke rotswand moest nabootsen. Philae had een ander probleem: de tempel stond tussen de twee dammen in en lag sinds 1902 het grootste deel van elk jaar onder water.
Philae werd in de jaren zeventig naar het naburige eiland Agilkia verplaatst, voltooid in 1980, nadat een kistdam was gebouwd en het water was weggepompt. Kalabsha, Beit el-Wali, Wadi es-Sebua, Amada en andere werden eveneens verplaatst. Vier tempels gingen naar landen die hadden geholpen: Dendur naar New York, Debod naar Madrid, Taffa naar Leiden, Ellesiya naar Turijn. Van de Nubische architectuur staat tegenwoordig vrijwel niets meer op de plek waar zij werd gebouwd.
De sporen zijn op beide plekken te zien, als u erop let. Bij Philae lopen fijne zaaglijnen door het metselwerk, en de onderste steenlagen van sommige muren dragen een lichte band waar decennialang stilstaand water de kleur uit de steen heeft getrokken. Bij Abu Simbel lopen de naden dwars over de beelden zodra u de eerste hebt opgemerkt, en de rotswand achter de gevel is beton en puin onder een huid van zandsteen. Wie eerst de dam heeft gezien, herkent die sporen niet als rariteit maar als de kern van het verhaal.
Kalabsha is de enige verplaatste tempel binnen bereik van de dam zelf. Hij is vanaf zijn Nubische plek naar een landtong bij het westelijke uiteinde gebracht, samen met Beit el-Wali en de kiosk van Qertassi, en het is een volwaardige tempel en geen fragment. Bovendien is hij op de meeste dagen leeg, een toestand die Philae nooit bereikt en die u tijdens een reis door Egypte één keer moet meemaken.
Erheen gaan betekent normaal gesproken een motorboot huren bij de aanlegsteiger. De bootslieden stellen hun eigen voorwaarden, dus spreek de prijs en de wachttijd af voordat u aan boord stapt en niet achteraf, en vraag die dag na of de tempel open is, want gegarandeerd is dat niet. Dat onderhandelen is de belangrijkste reden dat programma's Kalabsha weglaten, en het is precies dezelfde reden dat het er rustig blijft.
Of u het doet, hangt af van het aantal uren dat u in Aswan hebt. In een standaard halve dag past het niet, en het mag zeker niet ten koste gaan van Philae. Op een tweede dag in Aswan, of voor wie belangstelling heeft gekregen voor de reddingscampagne en niet alleen voor tempels in het algemeen, is het het beste vervolg op een half uur op de dam. U ziet dan een gered gebouw en het bouwwerk dat de redding nodig maakte binnen één blikveld.
Dit is het echte argument voor de stop. Philae staat op het verkeerde eiland door deze wal. Abu Simbel zit in een kunstmatige heuvel door deze wal. De tempels in New York, Madrid, Leiden en Turijn hebben Egypte erdoor verlaten. Bent u vanaf Luxor stroomopwaarts gevaren, dan kijkt u al dagen naar de gevolgen zonder dat iemand u de oorzaak heeft genoemd.
Het reikt verder naar het noorden dan u denkt. De drainagewerken rond de tempels van Luxor en Karnak bestaan doordat irrigatie het hele jaar door het grondwaterpeil heeft opgetild en het zout in de steen begon te klimmen. De akkers die u vanaf het dek zag, met twee of drie oogsten per jaar in plaats van één, zijn de dam. De kunstmest die erover gaat ook, want het slib dat dat werk deed, ligt nu op de bodem van het Nassermeer.
En de Nubische dorpen die u misschien op Elephantine of op de westoever zijn getoond, staan rechtstreeks met deze kruin in verbinding, net als de hervestigingsdorpen bij Kom Ombo waar de meeste programma's zonder commentaar langsrijden. Dit alles in een minibus te horen krijgen, komt niet aan. Staan op het bouwwerk dat het heeft gedaan wel, en daarom loont dat halve uur ook als het uitzicht dat niet doet.
Als bezienswaardigheid eigenlijk niet. Het bezoek is een stop op de kruin: aan de ene kant het meer, aan de andere kant de rivier en de krachtcentrale, plus een uitzichtterrein, een paar souvenirkraampjes en twintig tot dertig minuten staan in de wind. Er is geen noemenswaardige tentoonstelling, niets om doorheen te lopen en geen toegang tot de techniek. Niemand vertrekt er diep geraakt.
De stop loont wel, omdat hij toch al op de route ligt naar de aanlegsteiger voor Philae en naar Abu Simbel, en omdat de geografie daarna op zijn plaats valt. Wat niet loont: een aparte excursie, een toeslag in de reissom of een uur dat vervolgens aan Philae ontbreekt. Zijn waarde hangt vrijwel volledig af van iemand die kan uitleggen waar u op dat moment naar kijkt.
Er is nog één argument vóór, en het is een bescheiden argument. Dit is het minst veeleisende programmaonderdeel van de hele ochtend. De kruin is vlak, het uitzichtterrein ligt een paar passen van de plek waar het voertuig stopt, er staat geen noemenswaardige rij en er valt niets te beklimmen. Op een dag met de hellingen en trappen van Philae en een hete sleuf bij de obelisk heeft een half uur dat niets van uw knieën vraagt een eigen waarde.
Bepaal eerst uw richting, want niets ter plaatse doet dat voor u. Het stuwmeer ligt aan de bovenstroomse kant, naar het zuiden; de rivier, de krachtcentrale en de weg terug naar Aswan liggen aan de benedenstroomse kant, naar het noorden. Water verlaat het meer door de werken onder u en bereikt de turbines, en alles tussen hier en de Middellandse Zee hangt af van hoeveel er die dag wordt doorgelaten. Die ene zin is het hele bezoek.
Zoek daarna de lotustoren aan het westelijke uiteinde. Dat is het Egyptisch-Sovjet-vriendschapsmonument: vijf hoge betonnen bladeren die de Sovjetrol markeren bij de financiering en de techniek, nadat het westerse geld in 1956 was ingetrokken. Hij is vanaf de hele kruin te zien. Of bezoekers naar boven mogen, wisselt, en gesloten is het vaker dan open, dus beschouw hem als iets om naar te kijken en niet als iets om op te rekenen.
Kijk ten slotte naar het noorden, stroomafwaarts, richting de stad en de oude dam, en let erop hoe weinig u van het bouwwerk onder uw voeten werkelijk waarneemt. Dat is het eerlijke karakter van deze plek: een wal zo breed dat hij als landschap leest. Er staan geen bordjes, er is geen uitleg en er is geen tentoonstelling. Reist er niemand mee die het kan toelichten, lees het verhaal dan voordat u uitstapt en niet erna.
Op weinig plekken in Egypte maakt het gezelschap zoveel verschil als hier. Bij de piramides en in Karnak spreekt de steen ook zonder uitleg voor zichzelf. Op deze kruin is er niets te zien behalve water, asfalt en wind, en alles wat het bezoek waarde geeft, zit in de uitleg. Een gids die het verhaal kent, maakt hiervan een van de inzichtelijkste halve uren van uw reis. Een chauffeur die alleen parkeert en wacht, levert u een pauze op.
Reist u zonder gids, bereid dan drie dingen voor. Ten eerste het verschil tussen de twee dammen, zodat u weet waar u overheen rijdt. Ten tweede wat de jaarlijkse overstroming was en wat er veranderde toen die verdween. Ten derde dat Nubië hier onder water ligt en dat Philae, Abu Simbel en Kalabsha daarom staan waar ze nu staan. Wie die drie dingen weet, heeft aan het uitzichtterrein genoeg.
Hebt u wel een gids, stel hem dan concrete vragen in plaats van het standaardpraatje af te wachten. Waar liep de oude oeverlijn precies? Hoeveel water gaat er in deze maand doorheen? Wat is er gebeurd met de dorpen die hier lagen? Veel gidsen in Aswan zijn zelf Nubisch en hebben een familiegeschiedenis die rechtstreeks met deze wal te maken heeft. Dat gesprek is de eigenlijke bezienswaardigheid, en het kost niets extra.
Behandel hem als wat hij is: een strategische installatie in bedrijf. Aan beide uiteinden staan politieposten, identiteitscontroles komen voor, en uw paspoort hoort bij u te zijn en niet in het hotel. Fotografeer het meer, de sluizen en het vriendschapsmonument. Fotografeer geen controleposten, wachtposten of soldaten. De regels worden zonder aankondiging strenger of soepeler, vraag uw chauffeur dus wat er die dag is toegestaan.
Voor het uitzichtterrein wordt entree gevraagd. Of die al is inbegrepen, hangt van de organisator af. Regel dat voor vertrek in Aswan en niet in een discussie bij de slagboom. Neem water en een hoofddeksel mee, want schaduw is er nergens. De wind vanaf het meer waait onafgebroken en krachtiger dan de meesten verwachten. Dat merkt u op zijn laatst als u hoed, capuchon of lensdop moet vasthouden.
Spreek de tijd vooraf af en houd u eraan. De gebruikelijke misser op deze stop is niet te weinig tijd maar te veel: de groep zakt af naar de kraampjes, twintig minuten worden vijftig, en dat verloren half uur gaat aan het eind van de ochtend van Philae af en niet van de dam. Zeg vooraf dat dit een stop van dertig minuten is en dat alles wat u bespaart naar het eiland gaat.
De meeste nijlcruises eindigen in Aswan, en de meeste gasten vliegen weg op de ochtend dat het schip voor het laatst aanlegt. Hun Aswan is een gejaagde Philae-stop, geklemd tussen ontscheping en vliegveld, en in die versie is de dam het eerste wat u schrapt. Er is geen half uur over voor een uitzichtplatform als de tempel zelf in veertig minuten wordt afgedaan.
De stop verdient zijn plek op een ochtend die toch al ruim rond Philae was opgebouwd, en dat betekent in de praktijk een ochtend die in een hotel in Aswan begint en niet in een vertrekschema. Dat is het sterkste argument voor een extra nacht na de cruise: het maakt van een race een echte halve dag, en het levert u het eind van de middag op het water op, wat cruisegasten vrijwel nooit krijgen.
Vaart u de andere kant op, van Aswan naar Luxor, dan valt de dam meestal op de eerste ochtend, vóór het inschepen. Dezelfde regel geldt. Hij is een half uur waard op weg naar Philae en niets als apart programmaonderdeel, en de tijd die u beschermt is die van de tempel en niet die van de wal.
De gebruikelijke halve dag in Aswan bestaat uit de onvoltooide obelisk, de hoge dam en Philae, en die volgorde werkt. De obelisk ligt in de oude granietgroeven in de stad: een enkel opgegeven blok van bijna 42 meter lang, gescheurd voordat het kon worden losgemaakt, en het duidelijkste bewaarde bewijs van hoe de Egyptenaren steen wonnen. Hij draagt geen inscriptie, de gebruikelijke toeschrijving aan Hatsjepsoet is dus een conclusie en geen bewijs.
Geef de obelisk een half uur, de dam een half uur en Philae ten minste negentig minuten, want Philae is de reden dat deze ochtend überhaupt bestaat. Kalabsha, de verplaatste tempel aan het westelijke einde van de dam, vraagt meestal een eigen motorboot en valt uit de meeste programma's. Precies daarom blijft het er rustig. Boek de ochtend in deze volgorde, dan wordt niets opgejaagd behalve de dam, en die kan dat hebben.
Hebt u een tweede dag in Aswan, dan liggen de aanvullingen die lonen niet aan de damweg. Het Nubisch Museum in de stad behandelt serieus en met airconditioning de geschiedenis die de kruin weglaat, en vraagt ongeveer een uur. Een feloek naar het eiland Elephantine aan het eind van de middag is wat de meesten zich van Aswan herinneren, en die vult precies de uren waarin de monumenten toch onhoudbaar zijn. Geen van beide gaat ten koste van de dam, want de dam heeft niets nodig.
Sla hem over als uw dagen in Egypte op één hand te tellen zijn, als u hier midden op de dag tussen mei en september langskomt, of als u geen gids hebt en geen bijzondere belangstelling voor twintigste-eeuwse techniek. In dat laatste geval blijft er een winderige parkeerplaats met uitzicht op een meer over, en eerlijk gezegd verdient dat die dertig minuten niet.
Kinderen halen er zeer weinig uit. Er valt niets te beklimmen, niets doorheen te lopen, geen machine te bekijken en geen tentoonstelling te bezoeken, en de wind en het volledige gebrek aan schaduw maken het rondstaan onaangenaam in plaats van alleen saai. Twintig minuten is ruim bemeten. Wordt de ochtend rond jonge reizigers gepland, dan doen de boottocht naar Philae en het eiland zelf veel meer werk.
Wat u met die tijd doet, ligt voor de hand. Meer ervan aan Philae, dat minstens negentig minuten vraagt en die zelden krijgt. Het Nubisch Museum, dat het betere uur is en behandelt wat de kruin overslaat. De groeve bij de onvoltooide obelisk, vroeg, voordat het graniet opwarmt. En wilt u de les zonder de stop, neem dan het uitzicht vanaf de Philae-motorboot: het stuwmeer vertelt u wat de dam heeft gedaan, en de tempel op een opnieuw opgebouwd eiland vertelt u wat het kostte om één klein stuk te redden van alles wat hij heeft verdronken.
Aswan is de heetste stop op een normale route door Egypte. November tot en met februari is aangenaam, maart en oktober zijn warm maar te doen, en mei tot en met september is werkelijk zwaar, geregeld boven de 40 °C, zonder enige schaduw op de kruin. Ga in elke maand vroeg in de ochtend. Het licht is beter, de bussen zijn er nog niet, en u staat niet midden op de dag op een onbeschutte dam.
De veelgemaakte fouten: de dam verwarren met die van 1902 en zich afvragen waarom hij op een wal van puin lijkt; een bezoekerscentrum verwachten; hem een uur geven dat hij niet verdient en daardoor Philae afraffelen; en de camera op de veiligheidsdiensten richten. De grootste fout is hem voor een monument aan te zien. Dat is hij niet. Hij is de verklaring voor al het andere dat u langs de rivier hebt gezien, en dat is een betere reden om te stoppen dan het uitzicht.
Afgezet tegen de rest van een route door Opper-Egypte neemt de dam een merkwaardige positie in: het meest ingrijpende bouwwerk aan de rivier en het minst lonende halve uur van de route. Beide uitspraken zijn waar, en die twee tegelijk vasthouden is de hele kunst van deze stop. Kom aan met de kennis van wat hij heeft gedaan, blijf dertig minuten, en geef de rest van de ochtend aan het eiland dat hij bijna had verdronken.
Nee. De oude dam van Aswan, in 1902 door de Britten voltooid en daarna twee keer verhoogd, ligt enkele kilometers stroomafwaarts en is een gemetselde kering waar u met de auto overheen rijdt. De hoge dam is de veel grotere aarden en stenen stortdam verder stroomopwaarts, gebouwd in de jaren zestig. Excursies steken vaak beide over zonder het te vermelden, en daar komt de verwarring vandaan.
Twintig tot dertig minuten, en daarmee is het bezoek klaar. Het is een stop op de kruin met een uitzichtterrein en een paar souvenirkraampjes, zonder tentoonstelling, zonder iets om doorheen te lopen en zonder toegang tot de techniek. Alles wat langer duurt, gaat af van Philae, dat minstens negentig minuten vraagt en de reden is dat deze ochtend bestaat.
In de regel wel, vanaf het aangewezen uitzichtterrein, in de richting van het meer, de sluizen en het vriendschapsmonument. Niet op controleposten, wachtposten of militaire stellingen aan beide uiteinden, en niet op soldaten. Hoe streng dat wordt gehandhaafd, wisselt per dag en per functionaris. Vraag het uw chauffeur voordat u de camera heft. Een terechtwijzing op deze plek duurt lang en is onaangenaam.
Ja, als uw uren krap zijn of als u midden in de zomer reist. U steekt het water hoe dan ook over op weg naar de aanlegsteiger voor Philae, en het uitzicht vanaf de motorboot vertelt u het grootste deel van wat de kruin te bieden heeft. Wat u wel verliest, is de verklaring voor veel van wat u al hebt gezien. Met een gids naast u weegt dat zwaar, zonder gids nauwelijks.
Het Egyptisch-Sovjet-vriendschapsmonument, opgericht ter ere van de Sovjetrol bij financiering en bouw. Vijf hoge betonnen bladeren rijzen op boven het westelijke uiteinde en zijn vanaf de hele kruin te zien. Of bezoekers naar boven mogen, verandert steeds, en gesloten is het vaker dan open. Beschouw het dus als iets om naar te kijken en niet als programmaonderdeel.
Nee. Zijn twaalf turbines leveren ongeveer 2.000 megawatt. Dat was begin jaren zeventig een zeer groot aandeel van de landelijke voorziening en is tegenwoordig een bescheiden aandeel, nu de Egyptische behoefte vele malen groter is geworden. De eigenlijke taak van de dam is tegenwoordig het water: de vloed opslaan, die over het jaar afgeven en het land beschermen tegen lage Nijlstanden.
Het Nubisch Museum in Aswan is het serieuze antwoord. Het behandelt de Nubische geschiedenis, de reddingscampagne en de hervestiging, met airconditioning, en vraagt ongeveer een uur. Bezoeken aan Nubische dorpen op Elephantine en op de westoever kunnen de moeite waard zijn, maar zijn vaak strak georganiseerd en geënsceneerd. Vraag vooraf wat het bezoek concreet inhoudt.
Ja. Hij is vanaf zijn Nubische locatie verplaatst naar een landtong aan het westelijke uiteinde van de dam, samen met Beit el-Wali en de kiosk van Qertassi. De weg erheen loopt normaal gesproken via een gehuurde motorboot bij de aanlegsteiger, en daarom laten de meeste programma's hem weg. Meestal is er niemand, wat een nuttig contrast met Philae oplevert. Regel toegang en kosten ter plaatse, want de bootslieden stellen hun eigen voorwaarden.
Inreisregels, openingstijden, reisadviezen en wisselkoersen veranderen. Controleer ze bij de bron, niet hier.
Geschreven en gecontroleerd door de redactie van Rondreis Egypte · Laatst gecontroleerd op . Inreisbepalingen, prijzen en openingstijden veranderen — controleer alles wat ertoe doet bij de officiële instanties waarnaar deze pagina verwijst.
8 dagen · Klassiek Egypte
De route die de meesten als eerste kiezen, in de lengte waarvoor hij bedoeld is: Gizeh en het Grote Egyptische Museum, daarna een vlucht naar Luxor en vier nachten varen tot aan Aswan.
vanaf US$2.135 / per persoon
8 dagen · Nijl & Rode Zee
Deze reis gaat zonder schip. Gizeh en het Grote Egyptische Museum, een nacht in Luxor voor beide oevers, twee nachten aan de Rode Zee en dan terug naar Caïro voor de Citadel, het koptische Caïro en de koninklijke mummies.
vanaf US$2.040 / per persoon
10 dagen · Klassiek Egypte
Vijf nachten in Caïro, aan weerszijden van een vaartocht van vier nachten van Luxor naar Aswan. De dagen in Caïro zijn privé, alleen uw gezelschap en een gids; de bezichtigingen vanaf het schip deelt u met een kleine groep.
vanaf US$2.635 / per persoon
